Reklama

Polska

Czym jest i jak pracuje KEP - rozmowa z ks. dr. hab. Piotrem Majerem

Kim jest biskup w swojej diecezji i czy jest on tylko wykonawcą decyzji konferencji episkopatu - wyjaśnia w rozmowie z KAI ks. dr. hab Piotr Majer. Profesor prawa kanonicznego odpowiada na pytanie czy i jak zmienia się rola episkopatów we współczesnym Kościele. Podczas najbliższego zebrania plenarnego KEP w Warszawie, w dniach 12-14 marca, odbędzie się specjalna sesja jubileuszowa w związku ze 100-leciem Konferencji Episkopatu Polski.

2019-03-07 14:05

[ TEMATY ]

wywiad

KEP

- A jak należy spojrzeć na rolę episkopatów w świetle nauczania Kościoła o synodalności? Jak wiadomo, niedawno Międzynarodowa Komisja Teologiczna wydała dokument nt. synodalności w życiu i misji Kościoła. Franciszek mówi, że to droga, której Bóg oczekuje od Kościoła w trzecim tysiącleciu. Jak konkretnie rozumieć słowa papieża i w czym owa synodalność miałaby się przejawiać dziś?

- Wydaje się, że papież Franciszek pragnie wzmocnienia kompetencji konferencji biskupów. Wyrazem tego jest np. dokonana niedawno nowelizacja kan. 838 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Papież w motu proprio „Magnum principium” z 3 września 2017 r. przyznał konferencjom episkopatów prawo do zatwierdzania i wydawania ksiąg liturgicznych dla swoich regionów. Dotychczas Stolica Apostolska dokonywała szczegółowego sprawdzenia tak przygotowanych wydań i udzielała stosownej aprobaty. Dziś ma być to tylko formalne potwierdzenie dotyczące najważniejszych kwestii (np. formuł sakramentalnych).
Gdy kard. Robert Sarah, prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, napisał, że właściwie nic się w tej sprawie nie zmienia, papież w liście do kardynała skomentował, że jest inaczej i że Stolica Apostolska nie będzie niczego narzucała biskupom miejscowym, ale w duchu dialogu rozwiązywała sprawy.

- Czy istnieje napięcie pomiędzy nauczaniem Stolicy Apostolskiej a poszczególnymi episkopatami w sensie rozumienia synodalności, a więc „przyznania” większego znaczenia poszczególnym episkopatom w zarządzaniu Kościołem? O takim napięciu mówiło się w kontekście niedawnego synodu o młodzieży. Przytaczano słowa kard. Martiniego, który zaproponował model Kościoła „synodalnego”, w którym papież nie rządzi już jako „monarcha absolutny”...

- Od początku istnienia konferencji episkopatów można mówić o takim napięciu, i to zarówno między biskupami diecezjalnymi a konferencją episkopatu, jak i episkopatami a papieżem. Sobór Watykański I podkreślił znaczenie prymatu papieża jako przewodnika Kościoła i następcy Piotra. Z kolei po Soborze Watykańskim II zaczęło się eksponować rolę biskupów. Także papież Franciszek skłania się chyba ku przyznaniu większej roli episkopatom.

- Kolejny przykład: nigdy dotąd nie zdarzyło się, aby papież włączył tekst przygotowany przez jedną z konferencji episkopatu – mowa o dokumencie episkopatu Argentyny w sprawie adhortacji „Amoris laetitia” – do Acta Apostolicae Sedis, czyli urzędowego organu Stolicy Apostolskiej, w którym promulgowane jest prawo powszechne dla całego Kościoła. Kanoniści zastanawiają się, jaką rangę papież Franciszek chciał temu dokumentowi nadać. Ale chyba nie może być tak, żeby jedna konferencja nauczała wiernych, którzy są poza jej zasięgiem, którzy nie są powierzeni tym biskupom?

- Okres po Soborze Watykańskim II był dla konferencji episkopatów jakby euforyczny. Panowała powszechna wiara w ich wielką moc. Aż zaczęto pytać: a kimże jest biskup w swojej diecezji, czy on jest tylko wykonawcą decyzji konferencji episkopatu? Czy konferencja pozbawia go tej władzy, którą ma z prawa Bożego jako następca apostołów? Trzeba więc chyba spoglądać na ten problem w duchu realizmu: nie przypisywać konferencjom znaczenia ponad to, które mają, jako praktyczna platforma wymiany poglądów i przejaw kolegialności Kościoła, a jednocześnie pamiętać, że biskupi pracują razem, ale pod przewodnictwem Piotra.
Wskutek działania konferencji episkopatu praktycznie upadły synody plenarne. Jeden w Polsce był w 1936 r., drugi w latach 1991-1999, i prawie nikt o nim nie pamięta, rzadko kiedy przywoływane są jego dokumenty. Ważniejsza jest konferencja episkopatu, bo ona działa na bieżąco.

- Wspomniał Ksiądz wcześniej, że ewolucja konferencji biskupów zapewne jeszcze się nie skończyła. W jakim kierunku pójdzie?

- Być może Ojciec Święty będzie chciał przyznać konferencjom większe uprawnienia? Bo przecież są już sygnały, które można odczytać jako zwiastun takich tendencji.
W mojej ocenie uprawnienia konferencji biskupów są w tej chwili dobrze wyważone. Podstawowym celem konferencji jest wzajemne wspieranie się biskupów w wypełnianiu posługi poprzez wymianę informacji, z uwzględnieniem różnych punktów widzenia. Stanowienie prawa jest zadaniem drugorzędnym i ograniczonym. W niektórych, ściśle określonych sprawach konferencja może stanowić prawo, w niektórych musi to uczynić, ale w wielu nie powinna, gdyż nie może pozbawiać poszczególnych biskupów ich uprawnień.
Są jednak sprawy, które domagają się ujednolicenia przepisów i praktyk na terenie całego kraju. Na przykład: trudno, żeby w jednej diecezji takie święto było obowiązujące, a w drugiej – inne, i żeby w związku z tym obowiązywały różne praktyki. To samo dotyczy przyjmowania sakramentów (np. wieku przystępowania do pierwszej komunii świętej czy bierzmowania), praktyki postnej.

- Bardzo ciekawym tematem wydaje mi się kwestia przegłosowywania przez biskupów stanowiska w jakiejś sprawie, a konkretnie sytuacje, gdy brak jednomyślności...

- W dyrektorium o apostolskiej posłudze biskupów „Apostolorum successores” z 2004 r. mówi się, że jednak biskup powinien podporządkować się głosowi większości, bez upierania się przy swoich poglądach, jeżeli dla wspólnego dobra wiernych istnieje potrzeba wspólnego działania. Po czym jednak następują bardzo interesujące słowa: „W przypadku gdy sumienie nie pozwala mu na przystąpienie do jakiegoś oświadczenia lub rozporządzenia konferencji, powinien rozważyć przed Bogiem wszystkie okoliczności, biorąc pod uwagę także ewentualne publiczne reperkusje takiej decyzji”. Proszę zauważyć, że Stolica Apostolska dopuszcza myśl, że konferencja może łamać sumienie poszczególnego biskupa! To brzmi bardzo poważnie. Widocznie więc w Stolicy Apostolskiej stykano się z takim problemem.
Ważne jest zwrócenie uwagi na ewentualne publiczne reperkusje odcinania się od zdania większości. Jednak ostatecznie ów dokument nakazuje dysydentowi zwrócenie się do Stolicy Apostolskiej o dyspensę, aby móc nie podporządkowywać się decyzji większości podjętej zgodnie z prawem. Dysydenci są więc niemile widziani.

- Przed laty kard. Ratzinger zwracał uwagę na sytuacje, w których swoją indywidualną odpowiedzialność oraz władzę pasterza i nauczyciela biskup składa na konferencję episkopatu. Następnie, „gdy poszukuje się punktu stycznego między różnymi tendencjami, gdy próbuje się wypośrodkować opinię, treść dokumentów pozostaje niepełna i niejasna”. Zdaniem kard. Ratzingera grozi to tym, że głos konferencji może okazać się nieadekwatny do powagi sytuacji. Jak ma się demokracja do prawdy sumienia?

- Prawdy nie ustala się przecież większością głosów. Widać zatem niebezpieczeństwo, jakie może wynikać z nieumiejętnego umiejscowienia konferencji episkopatu. Nieumiejętnego to znaczy nieuwzględniającego, że biskup w swoim Kościele partykularnym jest głową; że biskup odpowiada za swój Kościół. Tymczasem – na co zwraca uwagę kard. Ratzinger – zdarza się, że biskup ceduje swoją odpowiedzialność na ów ogół.
Trzeba więc pamiętać, że tak jak w Kościele jest jeden papież, który stoi na czele Kościoła powszechnego, tak w Kościele partykularnym jest jeden biskup, i to on, pasterz, a nie konferencja episkopatu, odpowiada za diecezję. W swojej diecezji biskup ma pełną władzę wynikającą z tego, że jest następcą apostołów. Skupia w swojej osobie pełnię kościelnej władzy: ustawodawczą, administracyjną i sądowniczą. W Kościele bowiem nie ma Monteskiuszowskiego podziału władzy. Biskup nie jest tylko wykonawcą postanowień konferencji. I to z kolei papież Franciszek wyraźnie akcentował, dając biskupowi prawo do prowadzenia procesu i do sądzenia w sprawach o nieważność małżeństwa w ramach tzw. procesu skróconego.
Do 2015 r. biskupowi nikt wprawdzie takiej władzy „pierwszego sędziego” nie odmawiał, ale dokumenty Stolicy Apostolskiej sugerowały, aby tej władzy nie wykonywał, bo się na tym może nie znać. Fakt, że nie każdy biskup jest ekspertem w dziedzinie procesu kanonicznego, ale to właśnie biskup jest sędzią w diecezji.

***

Ks. dr hab. Piotr Majer - profesor prawa kanonicznego na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, kierownik Katedry Prawa o Nauczycielskim i Uświęcającym Zadaniu Kościoła, konsultor w Radzie Prawnej KEP, członek Rady Naukowej Centrum Ochrony Dziecka przy Akademii Ignatianum w Krakowie, b. kanclerz Kurii Metropolitalnej w Krakowie.

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Czy niedziela jest szabatem?

2020-01-14 10:46

Niedziela wrocławska 3/2020, str. IV

[ TEMATY ]

wywiad

Dzień Judaizmu

Mariusz Rosik

Agnieszka Bugała

Ks. prof. Mariusz Rosik

O Dniu Judaizmu, żydowskim szabacie i katolickiej niedzieli – z biblistą ks. prof. Mariuszem Rosikiem rozmawia Agnieszka Bugała

Agnieszka Bugała: Jak powinniśmy, jako katolicy, rozumieć hasło z Księgi Wyjścia „Pamiętaj o dniu szabatu, aby należycie go świętować”?

Ks. prof. Mariusz Rosik: Temat tegorocznego Dnia Judaizmu z pewnością ma zwrócić uwagę na fakt, że zwyczaj świętowania niedzieli wywodzi się z żydowskiej celebracji szabatu. Księga Rodzaju uzasadnia, że instytucja szabatu pochodzi z Bożego ustanowienia, gdyż po sześciu dniach stwarzania, siódmego dnia Bóg odpoczął. Rzeczownik „szabat” wywodzi się od czasownika oznaczającego „odpoczywać”. Nakaz odpoczynku stał się tak ważny, że trafił do Dekalogu, tam jednak zyskał jeszcze jedną rację: miał stać się dniem pamięci o wyzwoleniu Izraelitów z Egiptu. Wyprowadzenie narodu wybranego z niewoli egipskiej byłą jedną z największych – a wielu rabinów powie największą – interwencją Boga w dzieje Izraela. W ten właśnie sposób szabat stał się nie tylko dniem odpoczynku, ale także rozpamiętywania wielkich Bożych dzieł, medytacji nad nimi, a w końcu i modlitwy.

CZYTAJ DALEJ

LOT przejmie niemieckie linie CONDOR?

2020-01-16 16:47

[ TEMATY ]

LOT

przewodnik

lotnictwo

Wikipedia /Ken Fielding

Condor Airbus A321-200

Jak dowiedział się portal wPolityce.pl Polskie Linie Lotnicze LOT (a precyzyjniej właściciel naszych narodowych linii spółka Polska Grupa Lotnicza) mogą przejąć niemieckiego przewoźnika turystycznego CONDOR. Ruszyły już negocjacje w tej sprawie.

Linie CONDOR były częścią upadłego imperium turystycznego Thomas Cook, same są jednak elementem bardzo obiecującym ekonomicznie. Ich atutem jest mocna siatka połączeń turystycznych z największych niemieckich lotnisk, usługi czarterowe, własne załogi i samoloty. Kłopotem - dług, który powstał gdy Thomas Cook wpadł w tarapaty i drenował z pieniędzy spółki zależne. Wtedy linie uzyskały kredyt z niemieckiego banku rozwoju.

Czy PGL może wygrać w licytacji/negocjacjach?

Szanse są spore, tym bardziej, że LOT może zagwarantować, że tych linii nie zepsuje, obecny zarząd udowodnił, że zna się na tym rynku.

Przypomnijmy - skazywane na upadek, lekceważone przez premiera Donalda Tuska narodowe linie lotnicze, obecnie przeżywają rozkwit, rozszerzając siatkę połączeń, utrzymując znaczną zyskowność.

Ich ekspansja ma wsparcie rządu, wpisuje się bowiem w realizację Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju premiera Mateusza Morawieckiego.

Nie dogonimy świata, jak nie będziemy przejmować innych. Oczywiście zawsze z głową. Ale linie CONDOR to właśnie taki przypadek - mówi nam znający sprawę człowiek z otoczenia premiera.

Nieoficjalnie mówi się, że konkurentem PGL w staraniach o przejęcie linii CONDOR będzie międzynarodowy fundusz inwestycyjny. Oferty można składać do jutra.

Zaczyna się gra, która może dać narodowemu przewoźnikowi kolejny skok rozwojowy.

CZYTAJ DALEJ

Iran: wzrasta liczba tajnych nawróceń, po dekonspiracji ucieczka

2020-01-17 15:11

[ TEMATY ]

Iran

chrześcijanie

Halfpoint/fotolia.com

Do Europy przybywa coraz więcej irańskich chrześcijan. Zazwyczaj nie obnoszą się ze swą wiarą, są nieufni. Boją się, że tajna policja islamska może ich śledzić również poza granicami Iranu. Wskazuje na to ks. Jean-Marie Humeau, który udziela opieki irańskim chrześcijanom we Francji.

Podkreśla on, że pomimo oficjalnych deklaracji i zacieśniania watykańsko-irańskiej współpracy sytuacja wyznawców Chrystusa w tym kraju stale się pogarsza. Ostatnio rząd wprowadził na przykład rozporządzenie, zgodnie z którym muzułmanie nie mogą zatrudniać w swych firmach chrześcijan. W najtrudniejszym jednak położeniu są muzułmanie, którzy nawracają się na chrześcijaństwo. Paradoksalnie pomimo niesprzyjających warunków, takich przypadków jest coraz więcej – mówi ks. Humeau.

„W Iranie konstytucja przewiduje istnienie dwóch Kościołów katolickich: ormiańskiego i chaldejskiego. Problem polega jednak na tym, że od pewnego już czasu wzrasta liczba nawróceń w ramach tak zwanych Kościołów domowych, które znajdują się pod silnym wpływem chrześcijan ewangelicznych – powiedział Radiu Watykańskiemu ks. Jean-Marie Humeau.

– Pozostają oni w tych wspólnotach domowych, ponieważ zmiana religii jest przez islam surowo zakazana. Islam przewiduje bardzo surowe kary za apostazję. Kościoły oficjalnie uznane przez państwo nie mogą ich przyjąć, zakazuje im tego policja religijna. Ewangelia Chrystusa przyciąga jednak Irańczyków i niemało z nich się nawraca. Kiedy jednak ich nawrócenie wyjdzie na jaw, nie mogą pozostać w Iranie. Chrześcijanie więc uciekają, najczęściej przez Turcję, bo tam mogą pojechać na wizę turystyczną. Kiedy docierają do Francji, nie są zbyt dobrze przyjmowani. Wielu instytucjom trudno jest zrozumieć, że zmiana religii wymaga opuszczenia kraju. Oni jednak przybywają i jest ich coraz więcej. Próbujemy więc w ramach katolickich wspólnot wschodnich organizować dla nich pewne struktury, w których mogliby być przyjęci”.

Ks. Humeau przyznaje, że bardzo trudno jest zdobyć zaufanie irańskich chrześcijan. Są bowiem bardzo nieufni, wiedzą, że islamska policja religijna może infiltrować również środowiska chrześcijańskie we Francji. Pomagamy im jednak, by przy zachowaniu wszelkiej dyskrecji nawiązali kontakt z innymi chrześcijańskimi uciekinierami z Iranu i by w ten sposób nawiązała się między nimi sieć relacji – dodaje francuski kapłan.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję