Rok temu nastąpiło otwarcie przygotowanej przez Archiwum Państwowe w Siedlcach wystawy „Unici Podlascy 1874-2024” właśnie w parafii Gródek w powiecie sokołowskim, na miejscu tych dramatycznych wydarzeń (pisała o tym „Niedziela Podlaska” 35/2024).
W tym roku, 2 sierpnia, na dawnym cmentarzu pounickim w Gródku odprawiona została po raz kolejny Msza św. przez ks. Mirosława Połoka i ks. Bernarda Błońskiego z Archiwum Diecezjalnego we Siedlcach. Po Mszy św. odsłonięta została tablica historyczna poświęcona bohaterskim unitom z Gródka. Przygotowanie tej specjalnej tablicy poświęconej tematyce unickiej było programową kontynuacją wystawy „Unici Podlascy”. Poświęcenie tablicy na cmentarzu połączone zostało także z wieczorną prelekcją autora wystawy Bogusława Niemirki dla mieszkańców.
Drugi egzemplarz tej tablicy wkopany został przed kościołem w Gródku – miejscu wydarzeń przed 150. laty. 3 sierpnia – w dzień uroczystości odpustowej na Przemienienie Pańskie mogli się z nią zapoznać mieszkańcy Gródka i przybyli na odpust goście. Ta forma przekazu historycznego ma na stałe upamiętniać przywódców unickiego oporu, którzy zostali 1874 r. wywiezieni do więzienia w Siedlcach, a następnie po roku do guberni chersońskiej. Jeden z nich Szymon Osipiak zmarł tam na obczyźnie, drugi Emilian Gawryluk uciekł po 10. latach do domu. Następnie schronił się w Galicji, aby wrócić w rodzinne strony dopiero w 1907 r. Jego żona i dzieci zostali za to w 1887 r. zesłani za Ural. Tylko syn Józef wrócił po 35. latach do Polski.
Przykład Gródka pokazuje, że mimo 30. lat strasznych prześladowań dawni unici na Podlasiu nie ulegli. Mieszkańcy unickich parafii na Podlasiu stosowali przez lata bierny opór. Mimo że najbardziej aktywni byli zsyłani na wygnanie do Rosji, unici wytrwali. Przyszła też pomoc od misjonarzy-jezuitów z Galicji którzy potajemnie chrzcili dzieci i dawali śluby. W lecie 1905 r. mieszkańcy unickich wsi mogli nareszcie wrócić formalnie do Kościoła Katolickiego. Już w niepodległej Polsce na początku 1919 r. powołano w Gródku i w szeregu innych miejscowości unickich parafie katolickie obrządku łacińskiego.
Ta akcja obrony religii katolickiej była do tej pory raczej mało znanym fragmentem historii Polski. Dzięki pracy archiwistów i historyków wystawa „Unici Podlascy” oraz specjalne tablice z przeznaczeniem na stałą prezentację materiału historycznego na miejscu służą doskonale celom edukacyjnym.
Liczny udział mieszkańców Gródka i ich żywe zainteresowanie tematyką unicką świadczy o tym, że cele organizatorów wystawy zostały osiągnięte.
Po nalocie w centrum Teheranu w Iranie, 5 marca 2026 r.
Od Zatoki Perskiej po Australię, od Stanów Zjednoczonych po Amerykę Łacińską, konferencje episkopatów i biskupi ze wszystkich kontynentów w podobny sposób zareagowali na atak zbrojny na Iran. W wielogłosie apeli wybrzmiewa wspólne wołanie: powstrzymać dalszą eskalację, chronić ludność cywilną i przywrócić dyplomacji jej rolę.
W głosie Kościoła na całym świecie rezonują słowa Leona XIV o tym, że „stabilności i pokoju nie buduje się wzajemnymi groźbami ani posługując się bronią, co sieje zniszczenie, ból i śmierć, ale jedynie poprzez rozsądny, autentyczny i odpowiedzialny dialog”. Papież wypowiedział je dzień po amerykańsko-izraelskim ataku na Iran i wszczętej przez niego kontrofensywie. W kolejnych dniach watykański sekretarz stanu przestrzegł, że wojny prewencyjne grożą podpaleniem świata. Kard. Pietro Parolin potępił też „podwójne standardy” społeczności międzynarodowej, gdzie niektóre ofiary cywilne uznaje się za zwykłe „straty uboczne”.
Wznosimy dziś do Boga modlitwę o pokój na świecie, prosząc, by narody wyrzekły się broni i wybrały drogę dialogu i dyplomacji – mówi Leon XIV, wprowadzając w tematykę papieskiej intencji na marzec: o rozbrojenie i pokój. Ojciec Święty podkreśla, że każdy z nas musi rozbroić swoje serce z nienawiści, gniewu i obojętności, aby stać się narzędziem pojednania.
W krótkim filmie, zachęcającym do modlitwy w papieskiej intencji, Leon XIV przypomina, że Pan Bóg stworzył nas wszystkich na swój obraz i podobieństwo, dla wspólnoty i braterstwa, a nie dla wojny i zniszczenia. „Ty, który powitałeś swoich uczniów słowami: ‘Pokój wam’, obdarz nas darem swojego pokoju i siłą, abyśmy mogli urzeczywistnić go w historii” – modli się Ojciec Święty.
Na znaczenie relacji z Jezusem, wyruszającym na poszukiwanie zagubionych stworzeń wskazuje komentując fragment Ewangelii czytany w III Niedzielę Wielkiego Postu, roku A (8 marca 2026) łaciński patriarcha Jerozolimy, kard. Pierbattista Pizzaballa OFM.
Wkraczamy we fragment Ewangelii, który opowiada o spotkaniu Jezusa z Samarytanką (J 4,5-42) poprzez szczegół, który znajdujemy w wersecie 6, gdzie czytamy, że Jezus był zmęczony podróżą. Termin „zmęczony” pojawia się jeszcze kilka razy w tym fragmencie, na końcu, kiedy Jezus rozmawia z uczniami i mówi im, że posłał ich, aby zbierali plony, na które sami nie zapracowali. Ktoś inny zapracował, a oni przejęli ten trud, który wykonali inni (J 4,38).
W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.
