Reklama

Niedziela plus

Pelplin

Dobrze jest nam tu być

„Wśród morenowych wzgórz, które meandrami przemierza rzeka Wierzyca, leży małe przeurocze miasteczko” – napisał ks. Janusz Stanisław Pasierb. Kryje ono w sobie niezliczone skarby kultury i sztuki wielu pokoleń.

Niedziela Plus 40/2022, str. IX

[ TEMATY ]

Pelplin

Adobe Stock

Pelplińska katedra

Pelplińska katedra

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Niewielkie miasto Pelplin stanowi prawdziwą skarbnicę zabytków pomorskiej kultury i sztuki. Urzeka pięknem gotyckiej architektury oraz niezliczonymi osobliwościami przyrody. Panuje tu nieco nostalgiczna atmosfera, sprzyjająca wyciszeniu i refleksji. Prawa miejskie nadano Pelplinowi w 1931 r., a 6 lat później przyznano mu herb z mitrą.

Rys historyczny

Reklama

Pelplin na kartach historii pojawił się w 1274 r., w dokumencie wystawionym w Świeciu przez księcia pomorskiego Mściwoja II, wnuka Mieszka Starego, gdy podarował tę wieś cystersom. Tereny w dolinie nad rzeką Wierzycą spełniały wymogi niezbędne do zakładania klasztorów. Konwent cysterski, na czele z opatem Wernerem, przeniósł się więc z Pogódek do Pelplina w 1276 r. Na portalu cysterskiej świątyni można odczytać zdanie, które wypowiedzieli zakonnicy po przybyciu: Bonus es nos hic esse – „Dobrze jest nam tu być”. Zakonnicy wznieśli świątynię, zabudowania klasztorne i gospodarcze. Jan Długosz w Kronice napisał: „Klasztor ten był tak piękny i znakomity ze względu na wzniesione w nim budowle i mury, że łatwo budził u wszystkich śmiertelnych podziw”. Opactwo z biegiem lat rozrastało się, lecz burzliwe losy kraju nie oszczędziły i tego miejsca. Przez Pelplin przetoczyły się liczne wojny – od husyckich i szwedzkich począwszy, na I i II wojnie światowej w XX wieku skończywszy. W 1823 r. król pruski Fryderyk Wilhelm III wydał dekret o kasacie opactwa. Mimo pożarów i rabunków obiekty wzniesione przez szarych mnichów stoją w niezmienionej postaci od 14 stuleci. Pelpliński klasztor jest zaliczany do najlepiej zachowanych obiektów pocysterskich w Polsce i Europie. Drugą istotną dla regionu świątynią jest barokowy kościół Bożego Ciała. W dokumentach opackich kościółek z ok. 1417 r. nazywany był „kaplicą przed murami”. Ta mała świątynia służyła parafianom i licznie przyjeżdżającym do miasteczka kupcom. Legenda opowiada, że przy budowie katedry w Pelplinie każdy robotnik, który szedł na posiłek, zabierał jedną cegłę i tak z tych zabranych cegieł powstał kościół Bożego Ciała.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Bazylika katedralna

Nad całym kompleksem góruje gotycka świątynia; jest ona drugim co do wielkości ceglanym kościołem na terenie naszego kraju. Papież Pius VII dekretem w 1821 r. zmienił terytorium diecezji chełmińskiej, jej stolicą ustanowił Pelplin, a pocysterski kościół – katedrą Wniebowzięcia NMP i Świętych Benedykta, Bernarda i Stanisława Biskupa Męczennika. Jej wnętrze skrywa aż dwadzieścia trzy ołtarze, a wśród nich najwyższy w Polsce i drugi w Europie drewniany ołtarz – o wysokości 25 m. Barokowe wnętrza świątyni ozdabia niepowtarzalne malarstwo wielkich mistrzów: Hermana Hana, Bartłomieja Strobla i Andrzeja Stecha. Na uwagę zasługują również zespół gotyckich dębowych stalli, barokowa ambona oraz organy.

Seminarium

W 1829 r. do Pelplina przeniesiono Wyższe Seminarium Duchowne założone w 1630 r. w Chełmnie. Dzięki staraniom ówczesnego biskupa Anastazego Sedlaga otwarto w Pelplinie Collegium Marianum, które stało się Niższym Seminarium Duchownym. Była to wtedy jedyna na terytorium zaboru pruskiego polska szkoła średnia. Uczono w niej języka polskiego i historii Polski oraz rozmawiano po polsku. Obie szkoły istnieją po dziś dzień i mają swoje siedziby w pocysterskich zabudowaniach, sąsiadujących z przepiękną gotycką bazyliką katedralną. W bibliotece WSD zgromadzono skarby malarstwa i rzeźby środkowej Europy, które powstały na Pomorzu.

Ora et labora

Reklama

Skryptorium jest rekonstrukcją pelplińskiego warsztatu kaligraficznego cystersów; był on jedną z najlepszych i najznamienitszych pracowni kaligraficznych, które funkcjonowały na terenie Polski w okresie średniowiecza. Na organizowanych warsztatach uczestnicy poznają narzędzia pisarskie, m.in. gęsie pióro, stalówkę. Przede wszystkim jednak zgłębiają tajniki gotyckiej pisowni, które przez 6 wieków towarzyszyły codziennemu życiu zakonników, zgodnie z ich dewizą: Ora et abora – „Módl się i pracuj”. Wszystko to pod okiem kaligrafa, który nabyte umiejętności potwierdza certyfikatem. W Pelplinie od 1860 r. działała drukarnia, w której drukowane były najpierw Rolnik, a w latach 1869 – 1939 – Pielgrzym. Dziś to nie tylko drukarnia, ale także wydawnictwo, które noszą wspólną nazwę „Bernardinum”. Reaktywowane po wojnie w 1989 r. Bernardinum jest jedną z najprężniej działających firm w Pelplinie i okolicach oraz jednym z największych wydawnictw na Pomorzu.

Góra Papieska i ogrody

Pierwszym biskupem pelplińskim 25 marca 1992 r. został ks. prof. dr hab. Jan Bernard Szlaga, a miastu nadano tytuł diecezjalnego. Staraniem biskupa podczas siódmej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski na Wzgórzu Biskupim, w niedalekiej odległości od Pelplina, Ojciec Święty 6 czerwca 1999 r. odprawił Mszę św. dla wiernych diecezji pelplińskiej. Przypominają o tym pamiątkowy, podświetlany krzyż, droga krzyżowa oraz pomnik.

Pałac biskupi powstał w latach 1837-38 na zamówienie biskupa chełmińskiego Jana Stanisława Kutowskiego. Przy pałacu założono barokowe ogrody, z misterną siecią alejek, z kwietnikami, labiryntami bukszpanów i wierzb, a także pergole różane, altanę i mostek. Po rewitalizacji na styl francuski nieodłącznym elementem pozostał zachowany do dziś staw rybny.

Pelplin kulturalnie

Reklama

W bogatej ofercie kulturalnej Pelplina są liczne wydarzenia cykliczne. W każdą środę lipca i sierpnia do bazyliki przybywa elita świata muzyki, a wraz z nią miłośnicy niepowtarzalnego dźwięku pelplińskich organów na Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej. Jarmark Cysterski, w trzeci weekend września, to wspaniale zachowane dziedzictwo kulturowe zakonników oraz niepowtarzalnie wyeksponowana atmosfera średniowiecznych tradycji. W tym roku z okazji 550. rocznicy konsekracji bazyliki miał również miejsce niezwykły koncert „Harfy w katedrze”. Na Dni Pelplina w pierwszy weekend czerwca corocznie przybywa wielu gości z całego Pomorza, podobnie jak na obchodzony w połowie sierpnia Dzień św. Bernarda, patrona miasta. Poznanie i popularyzacja literatury, tradycji i dziedzictwa regionalnego regionu, a w szczególności pielęgnowanie regionalnej mowy – to cel Konkursu Gwary Kociewskiej.

Pelplin przyciąga o każdej porze roku i każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Muzeum Diecezjalne
Pelplińskie muzeum jest bardzo ważnym ośrodkiem kulturalnym regionu oraz jedną z głównych atrakcji turystycznych miasta. Zbiory muzeum obejmują liczne skarby kultury pomorskiej – od średniowiecza do współczesności. Można tam zobaczyć jedną z największych kolekcji rzeźby średniowiecznej w Polsce, bogaty zbiór tkanin z okresu XVII-XIX wieku oraz wyroby ze złota znajdujące się w skarbcu muzealnym. Nie można także zapominać o najcenniejszym eksponacie Muzeum Diecezjalnego, a mianowicie o Biblii Gutenberga. Starodruk z lat 1453-55 jest jednym z czterdziestu ośmiu egzemplarzy zachowanych na świecie i jedynym w Polsce. Wyróżnia się na tle wszystkich pozostałych tym, że na jednej ze stron odbił się znak ruchomej czcionki, która najprawdopodobniej wypadła z ręki zecerowi podczas pracy, oraz oryginalną, skórzaną oprawą Henryka Costera z XV wieku.

2022-09-27 13:11

Ocena: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Czy wiecie, że...

Niedziela Plus 18/2023, str. I

[ TEMATY ]

Pelplin

Paweł Sawski

Siostry wypełniają swój charyzmat prostoty, służby i zawierzenia Bogu

Siostry wypełniają swój charyzmat prostoty, służby i zawierzenia Bogu

...w 1948 r. w Orliku (diec. pelplińska) powstała polska prowincja Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek od Pokuty i Miłości Chrześcijańskiej?

Siostry już w 1867 r. przybyły na tereny polskie, a dokładnie do Chojnic, gdzie służyły potrzebującym, zakładając placówki opiekuńcze, edukacyjne i medyczne. Założycielką zgromadzenia jest Katarzyna Damen (m. Magdalena), tercjarka franciszkańska, ur. w 1787 r. w Holandii. Cechowały ją prostota i bezgraniczne zaufanie Bogu, wyrażone w słowach, które stały się później mottem jej sióstr: „Bóg się zatroszczy!”. Była osobą tak niepozorną, że nawet ksiądz, któremu miała pomóc przy parafii, nie wierzył, iż potrafi sprostać powierzonym zadaniom. Jej skromne i pobożne życie pociągnęło kobiety, które zapragnęły z nią zamieszkać oraz stworzyć wspólnotę zakonną. 10 maja 1835 r. powstało zgromadzenie, które spieszyło ze swoją pomocą tam, gdzie była ona potrzebna. Siostry zajmowały się dziećmi, młodzieżą, chorymi i biednymi. Katarzyna Damen wierzyła, że każda kandydatka jest jej przysłana przez Boga. Zgromadzenie szybko się rozrosło i posługuje w różnych stronach świata; obecnie są to: Holandia, Niemcy, Polska, Indonezja, Brazylia, USA oraz placówki misyjne, takie jak Tanzania czy Gwatemala.
CZYTAJ DALEJ

Wydłużenie czasu trwania egzaminu ósmoklasisty

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło ważną zmianę w organizacji egzaminu ósmoklasisty. Zgodnie z nowym rozporządzeniem, czas przeznaczony na rozwiązanie poszczególnych części egzaminu zostanie wydłużony, co ma na celu umożliwienie uczniom dokładniejszego sprawdzenia swoich odpowiedzi i upewnienia się, że odpowiedzi zostały poprawnie przeniesione na kartę egzaminacyjną.

Wprowadzone zmiany obejmują wszystkie trzy przedmioty, które uczniowie muszą zdawać podczas egzaminu ósmoklasisty:
CZYTAJ DALEJ

98. urodziny biskupa Juliana Wojtkowskiego - najstarszego polskiego biskupa

2025-01-31 17:16

[ TEMATY ]

biskup

urodziny

najstarszy

Archidiecezja Warmińska

Archidiecezja Warmińska

Biskup Senior Julian Andrzej Wojtkowski

Biskup Senior Julian Andrzej Wojtkowski

Biskup senior archidiecezji warmińskiej Julian Wojtkowski świętuje 98. urodziny. To obecnie najstarszy w Polsce posługujący biskup. W trakcie okolicznościowego spotkania zorganizowanego w Kurii Metropolitalnej w Olsztynie, jubilat nie ukrywał wdzięczności za pamięć o jego osobie. - Jestem ogromnie wdzięczny za życzenia, które wszystkie celują w tym zjednoczeniu z Bogiem na wieki. Jestem wdzięczny za wszystkie modlitwy i bardzo nadal o tę modlitwę proszę - mówił duchowny.

Podczas spotkania, abp Józef Górzyński podkreślał ogromny wkład jubilata w historię archidiecezji warmińskiej. - Nikt nie ma wątpliwości, że ksiądz biskup jest świadkiem historii, jak i propagatorem, czego dowodem są liczne tomy przetłumaczonych dokumentów dotyczących historii Warmii. Jubilat cały czas podejmuje pracę i jest dla nas szczególnym świadkiem tradycji diecezji, za co Bogu jesteśmy wdzięczni - mówił abp Górzyński.
CZYTAJ DALEJ
Przejdź teraz
REKLAMA: Artykuł wyświetli się za 15 sekund

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję