SPECYFIKA OKRESU MŁODOŚCI

Zdaniem Jana Pawła II młodość ma swoją niepowtarzalną specyfikę, która różni ten okres od dzieciństwa i dorosłości. „Okres młodości – pisał w Parati semper - jest bowiem czasem szczególnie intensywnego odkrywania ludzkiego „ja” - i związanych z nim właściwości oraz uzdolnień. Stopniowo i sukcesywnie odsłania się przed wewnętrznym widzeniem rozwijającej się osobowości młodzieńczej lub dziewczęcej owa specyficzna, poniekąd jedyna i niepowtarzalna - potencjalność konkretnego człowieczeństwa, w którą wpisany jest jakby cały projekt przyszłego życia”(nr 3). Przez ten fakt, młodość sama w sobie jest szczególnym bogactwem, a jest „to bogactwo odkrywania, a zarazem planowania, wybierania, przewidywania i podejmowania pierwszych własnych decyzji, które mają znaczenie dla przyszłości w wymiarze ściśle osobowym ludzkiej egzystencji” (nr 3).

Wewnętrzne bogactwo, które kryje się w młodości, objawia się szczególnie w pytaniach dotyczących sensu i wartości życia, które świadczą o dynamice rozwoju ludzkiej osobowości młodego człowieka. Ale jeszcze czymś ważniejszym od pytań jest poszukiwanie na nie odpowiedzi, gdyż dotyczą one „projektu całego życia”. Dlatego odpowiedzi nie mogą być pośpieszne, ani powierzchowne. W stawianiu pytań i w udzielaniu prawdziwych odpowiedzi wielką pomoc powinni świadczyć mądrzy i taktowni wychowawcy.

MŁODZIEŃCZY IDEALIZM

Według Papież znamiennym rysem młodości jest idealizm, który dawniej, pod wpływem tradycji romantycznej, owocował prostym zaangażowaniem w różne sprawy, a teraz „w klimacie jakiejś nowej epoki pozytywistycznej” bardziej przybiera formę krytycyzmu (zob. Przekroczyć próg nadziei..., s. 101). Ojciec św. z racji idealizmu, dostrzega w młodości wielki potencjał, pragnienie prawdziwego braterstwa wszystkich ludzi, bez podziałów, dyskryminacji i przeciwstawień. Młodość bowiem, „to olbrzymi potencjał dobra i twórczych możliwości” (zob. Przekroczyć próg nadziei..., 101). Dlatego też zdaniem Papieża - młodzież jest mocna do walki z prawdziwym złem, „z wszelką niesprawiedliwością i wyzyskiem, z wszelkim fałszem i zakłamaniem, ze wszystkim co krzywdzi, poniża, plugawi ludzkie współżycie do obcowania z każdą zbrodnią w stosunku do życia, z każdym grzechem” (nr 15).

MŁODOŚĆ TO CZAS WZRASTANIA

Jan Paweł II rozumie młodość jako czas „wzrastania”, tzn. „akumulacji wszystkiego, co prawdziwe, dobre i piękne”. Wzrastanie w mądrości i w łasce będące niepowtarzalną charakterystyką młodości, powinno dokonywać się poprzez obcowanie ze światem widzialnym, przyrodą, z innymi ludźmi i ich dziełami oraz z Bogiem. Obcowanie z przyrodą odsłania przed młodym człowiekiem niesłychane bogactwo i różnorodność istnień widzialnych, a równocześnie zaprasza w stronę tego, co niewidzialne, ukryte. Obcowanie z ludźmi otwiera „wielkie pole doświadczenia, które posiada nie tylko znaczenie poznawcze, ale równocześnie wychowawcze i etyczne”, bo uczy ono „pełniej być człowiekiem poprzez umiejętność dawania siebie: być człowiekiem dla drugich” (nr 14). Wreszcie obcowanie z Bogiem pozwala wzrastać w łasce, która jest bezinteresownym darem Boga z samego siebie i w prawym sumieniu.

CO ROBIĆ, ABY NIE STRACIĆ CZASU I DARU MŁODOŚCI?

Jak odkrywać to wewnętrzne bogactwo jakim jest czas młodości? Co zrobić, aby autentycznie wzrastać w mądrości i w łasce u Boga i ludzi, a poprzez to, „wrastać” w różne wspólnoty i społeczności? Jan Paweł II wskazuje na kilka ważnych elementów w tym procesie wzrastania i wrastania. Oto one:

Po pierwsze, młodzi ludzie nie powinni lękać się swojej młodości i związanych z nią nieuniknionych pytań. Do podstawowych i istotnych pytań tego okresu Papież zalicza następujące: kim jest Bóg? oraz kim jest człowiek? Odpowiedzią na te fundamentalne pytania powinny być wybory oparte o autentyczne wartości, od których zależy kształt życia osobistego i społecznego w przyszłości. Papież podkreśla w związku z powyższym stwierdzeniem, że „młodość to nie tylko pewien okres życia ludzkiego, odpowiadający określonej liczbie lat, ale to jest zarazem czas dany każdemu człowiekowi i równocześnie zadany mu przez Opatrzność (Przekroczyć próg nadziei..., s. 101).

Po drugie, młodzi ludzie powinni podjąć „wspaniałą pracę”, „fascynujący trud wewnętrzny” związany z rozpoznawaniem życiowego powołania, które jest zarazem „projektem życia” (nr 9). Papież mówi o powołaniu chrześcijańskim, a w jego ramach o powołaniu do świętości; o powołaniu do miłości, jako bezinteresownym darze z samego siebie; o powołaniu małżeńskim, związanym z odkrywaniem prawdziwej, pięknej i czystej miłości, która jest wymagająca; o powołaniu kapłańskim i zakonnym oraz o każdym życiowym – zawodowym powołaniu (nr 9-10). Zdaniem Ojca św. wartość tego projektu życia, który w młodości powinien ukształtować się, zależy od stosunku każdego młodego człowieka do dobra i zła moralnego, tzn. od stanu świadomości moralnej. Bowiem moralność i sumienie wyciskają „najwyrazistszą pieczęć na życiu pokoleń, na historii i na kulturze ludzkich środowisk, społeczności, narodów i całej ludzkości” (nr 6).

Po trzecie, „młodość, to czas rozpoznawania talentów. Równocześnie zaś jest to czas wchodzenia na wielorakie szlaki, po których rozwijała się i nadal rozwija cała ludzka działalność, praca i twórczość” (nr 12). Dlatego Papież zachęca młodych ludzi, aby wchodzili na te szlaki z zainteresowaniem, z pilnością i z entuzjazmem, podejmując naukę i wszelką pracę widziane w kontekście dobra rodziny i społeczeństwa oraz ojczyzny.

Po czwarte, z kształtowaniem w młodości projektu życia związane jest zagadnienie dziedzictwa. Chodzi tu przede wszystkim o dziedzictwo bycia człowiekiem, w bliżej określonej sytuacji osobowej i społecznej, o całe dziedzictwo kultury, w centrum którego na co dzień, znajduje się wiara, język oraz historia własnego narodu. Papież wskazując na to dziedzictwo, apeluje do młodych, aby je przejęli, potwierdzili, utrzymali i pomnożyli. Równocześnie przestrzega, aby go nie zmarnowali, zajmując względem niego postawę bierną. Ojciec św. przypomina w tym kontekście, że projekt życia wypracowywany w okresie młodości, od początku zostaje włączony w dzieje różnych społeczeństw i wspólnot, tak od zewnątrz, jak i od wewnątrz. A poza tym, dziedzictwo stanowi „wezwanie w znaczeniu etycznym”, bowiem każdy młody człowiek zostaje nim „duchowo obdarowany w samym swoim indywidualnym człowieczeństwie” (nr 11).

Po piąte, młodzież realizując projekt życia powinna odpowiedzialnie podjąć trud budowania życia osobistego i społecznego pamiętając o tym, że życie jest „pielgrzymką ciągłych odkryć” własnego człowieczeństwa; wartości, które nadają sens życiu; ludów i narodów, z którymi łączy nas los jednej ludzkiej rodziny.

Po szóste, projekt życia realizowany w młodości rysuje się jako „samourzeczywistnienie się” młodego człowieka i związany jest z procesem samowychowania rozumianym jako bycie „wychowawcą samego siebie” oraz budowanie w sobie wewnętrznej struktury, gdzie „prawda czyni nas wolnymi” (nr 3, 13).

Młodość jest darem, ale i zadaniem. Jest przygodą i wyzwaniem. Chrystus zaś jest tym, który z miłością spogląda na każdego młodego człowieka, ofiarując mu swoją przyjaźń i pomoc.