Reklama

Niedziela w Warszawie

Dla nas ważny jest człowiek

Z ks. prof. Krzysztofem Pawliną, rektorem Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie, rozmawia Łukasz Krzysztofka

Niedziela warszawska 33/2019, str. 6-7

[ TEMATY ]

wywiad

Archiwum PWTW

Ks. prof. Krzysztof Pawlina

ŁUKASZ KRZYSZTOFKA: – Żyjemy w świecie, który wszystko chce udowadniać empirycznie, a istnienie prawdy u waża za coś relatywnego. Po co współczesnemu światu teologia?

KRZYSZTOF PAWLINA: – Teologia jest czymś, co nadaje sens uniwersum, ona daje wizję świata, a także spojrzenie na człowieka i pozwala nie tylko poznać Boga, ale poszerzyć swoje wewnętrzne spojrzenie na świat.
Dzisiaj w Polsce teologia ma swoje miejsce w podziale dyscyplin naukowych. To bardzo ważne, że są wydziały teologiczne na uczelniach publicznych. Oprócz UKSW i KUL-u są też dwie uczelnie autonomiczne – Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu i w Warszawie. Zadaniem wszystkich wymienionych przeze mnie uczelni teologicznych jest podtrzymywanie tego spojrzenia na uniwersum, na całość, a więc nie tylko na jakiś fragment, ale na Kosmos, na wszechmogącego Stwórcę, na stworzenie – i to dopiero pozwala człowiekowi spojrzeć mądrzej i szerzej na świat.
Główną misją Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie jest – co chcę podkreślić – danie ludziom okazji do pogłębiania duchowości, wiary oraz połączenia dwóch rzeczywistości – sfery intelektualnej i emocjonalnej – w wierze. Naszą ambicją jest także kształcenie inteligencji Warszawy.

– Czym wyróżnia się Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie na tle innych stołecznych uczelni?

– Dzisiaj w świecie gubi się duchowość, która jest pragnieniem normalnego człowieka, jest naturalnym pragnieniem jego serca. Wydziały teologiczne czy uczelnie katolickie powinny dopełniać to, czego nie dają inne nauki. Nieraz, aby zdobyć studentów, próbujemy stworzyć jakieś kierunki poboczne teologii, ale one nie są misją zasadniczą wydziałów teologicznych czy uczelni katolickich. PWTW bardzo pragnie być taką uczelnią na Mazowszu, która zajmuje się po prostu Bogiem i duchowością. Moją ambicją nie jest tworzenie uczelni, w której dokonuje się różnych badań czy mierzenia Boga „w próbówce”, lecz bardziej interesuje mnie przygotowanie ludzi do posługi w Kościele, znalezienie takich propozycji, aby pomóc ludziom, którzy chcą coś w swoim życiu poukładać, nauczyć się modlić, coś zrozumieć.
Na naszą uczelnię wielu studentów przychodzi z potrzeby serca, wiary, duchowości. Nie chcę tutaj wartościować, leczpragnę powiedzieć, że to są najwdzięczniejsi słuchacze ze względu na to, że ich ciekawość nie jest tylko ciekawością intelektu, lecz także ciekawością serca. Dlatego na PWTW w południe robimy przerwę w wykładach, aby pójść na najważniejszy wykład, jakim jest Eucharystia. Wtedy uczymy się od Tego, o którym słyszymy na zajęciach. Słyszymy bezpośrednio od Niego, a później dopytujemy na wykładach o Tym, który stał się dla nas najważniejszy w czasie Eucharystii.

– Jak powinni reagować teologowie na szerzącą się coraz bardziej, niestety także w Polsce, antykościelną pseudokulturę?

– Nigdy nie myślę o konfrontacji, tylko o pozytywnej propozycji. Jeśli z naszej strony jest trochę „biedy”, to mam takie wrażenie, że brakuje pozytywnego przekazu, ale i pozytywnych propozycji, bo każdy myślący człowiek pójdzie z reguły za tym, co piękniejsze, szlachetniejsze, lepsze. Stąd dyskusja o tym, że coś jest tylko złe, jest w moim odczuciu niewystarczająca. Potrzeba czegoś więcej – kreowania nowego stylu, nowego sposobu życia, a tym kreowaniem jest życie ewangeliczne. Jeśli ktoś pięknie żyje, drugi zapyta: dlaczego on tak żyje? I to jest najważniejsze, aby przez nas było widać inny świat niż ten, który przewija się na ulicach.
Ważną rzeczą jest też to, aby podejmować konfrontację, dyskusję ze światem, wchodzić w świat. My bardzo często przegrywamy dlatego, że nie potrafimy zdefiniować, opisać i określić naszej wiary. Mówimy: ja wierzę i wierzę, że tak jest. A dlaczego? I to „dlaczego” jest dla nas nieraz trudne do uzasadnienia. Dzisiaj nie wystarczy w kulturze mieć tylko poczucie tego, że jestem. To oczywiście ważne, ale żeby podjąć dialog z kulturą, aby ją ubogacić, coś jej zaproponować, trzeba być partnerem.

– Jakich teologów więc dzisiaj potrzebujemy?

– Przede wszystkim świadków, którzy żyją tak, że drugiego to ich życie intryguje. Jak patrzę na profesorów na PWTW, to widzę, że studenci są najbardziej zadowoleni z tego, że mają profesorów wierzących. Jeśli jakoś nas oceniają, to uwidacznia się to w trzech kwestiach: wierze profesorów, ich kompetencjach i serdecznym, rodzinnym klimacie na uczelni. Wiem, że PWTW, mając ponad tysiąc studentów, co nie stanowi dużej społeczności, może sobie na taką rzecz pozwolić. Teolog to jest człowiek, który zna Boga i przychodzi o tym Bogu opowiedzieć, a profesjonalizm jest tylko zapleczem intelektualnym, które mu pozwala wyrazić to, w Kogo on wierzy. Klimat serdeczności jest jakimś świadectwem, że te relacje nie są takie, jak na uczelniach świeckich, gdzie bierze się pod uwagę tylko ocenę i przedmiot. Nas interesuje więcej – człowiek.

– PWTW wciela więc w życie nauczanie św. Jana Pawła II, który często podkreślał, że człowiek jest drogą Kościoła. Dlaczego jeszcze warto studiować na PWTW?

– Na naszej uczelni zajmujemy się Bogiem i człowiekiem. O Bogu już mówiłem. Natomiast wszyscy dzisiaj widzimy, że w potrzebie jest małżeństwo i rodzina. Przygotowaliśmy dwa projekty dla małżeństw. Jeden dla osób, które już zawarły związek małżeński i chcą nauczyć się komunikować ze sobą. Mogą oni posłużyć później w parafii i pomóc małżeństwom przeżywającym różne kryzysy. A drugi projekt dotyczy przygotowania osób, którzy będą w parafiach pomagać w przygotowywaniu młodych ludzi do zawarcia małżeństwa. Wszystko się dzisiaj dzieje szybko. My w seminarium przygotowujemy kandydata na kapłana przez sześć lat, a ludzi do małżeństwa ile? To jest raptem tylko kilka spotkań. Przygotować się do życia, to jest największa sztuka.

– W tym roku rusza Szkoła Doktorska, a równolegle z nią nowa formuła „Licencjat Kanoniczny –Przygotowanie do Doktoratu”. Czym będą się różnić?

– PWTW ma prawo do nadawania wszystkich stopni naukowych, włącznie z profesurą. Stąd w konsekwencji reformy szkolnictwa wyższego powstała też Szkoła Doktorska. Będzie ona trwała 4 lata i aby się do niej zakwalifikować, należy przejść odpowiedni konkurs. Natomiast druga formuła nazwana została „Licencjat Kanoniczny – Przygotowanie do Doktoratu” – to dla tych wszystkich, którzy nie dostaną się do Szkoły Doktorskiej, a chcą kontynuować naukę.

– Jest też kierunek „Teologia dla zabieganych”.

– Widzę, jak ludziom trudno jest dziś poświęcić dużo czasu na normalne studia, a mają pragnienie wiedzy teologicznej, ponieważ prowadzą wspólnoty, są w różnych grupach i chcieliby po prostu wiedzieć, jak naprawdę Kościół naucza. Ten projekt jest właśnie dla nich. Wykłady są krótkie, słuchacze mogą zadawać nurtujące ich pytania – nikt się nie spoci po czterech godzinach. To dwuletnie studium dla ludzi, którzy wpadają na uczelnię raz w miesiącu na cztery godziny i dostają odpowiedzi na pytania egzystencjalne. Po dwóch latach znają całe magisterium Kościoła, ale nie na zasadzie systematycznego wykładu, tylko raczej odpowiedzi na ważne, życiowe pytania. Jest to tak pomyślane, żeby wszystko razem złożyło się na całość nauki Kościoła.

– Na PWTW można studiować także w systemie „blended learning”. Co to oznacza?

– To studia dla ludzi, którzy mieszkają poza Polską albo w różnych częściach Polski, pracują i nie mogą uczęszczać na wykłady regularnie. Trzy razy w roku przyjeżdżają na tydzień zajęć, od rana do wieczora, a każdego tygodnia otrzymują online nagrane wykłady albo przekazane w formie pisemnej przez profesorów. Później przyjeżdżają i zdają egzaminy. Tak się studiuje pięć i pół roku. Mamy już pierwszych absolwentów tego typu studiów magisterskich. Profesorowie mówią, że ze wszystkich grup to są najbardziej zainteresowani studenci.

– Od października na PWTW ruszy „Szkoła Duszpasterzy Młodzieży”. To odpowiedź na znaki czasu?

– Widzimy, że dzisiaj młodzi nie chcą zajmować się Kościołem i nawet nie chcą chodzić na Mszę św. Świat swoje robi, ale też oni nie znajdują kapłanów, którzy głosiliby kazania odpowiadające na ich problemy. Ci młodzi ludzie mają tyle propozycji w dzisiejszym świecie, że Kościół z propozycją zwykłej modlitwy w tej konkurencji przegrywa. Stąd potrzeba przemyślenia, jak dzisiaj to, co jest Boże, proponować w formie, która jest dostępna współczesnemu człowiekowi, która go zaintryguje i do niego przemówi.
Świat i człowiek się zmieniają, rozwija się nauka. Zmienia się mentalność, komunikowanie człowieka, sposób myślenia. Kleryk, który wstępuje do seminarium, po sześciu latach bardzo często widzi, że już nie ma kontaktu z tymi, których opuścił sześć lat wcześniej, a cóż dopiero, jeśli ma się dwadzieścia czy trzydzieści lat kapłaństwa i trzeba pracować z młodzieżą. Dlatego też powinno się najpierw postawić na jakość naszej posługi i stąd jest ta szkoła – dla księży i sióstr zakonnych.

– Na co położony będzie akcent?

– W czasie zajęć będziemy się starali odpowiedzieć m.in. na pytanie, jak wartościować potrzeby ludzi młodych. Bardzo często widzimy, że młodymi ludźmi targają emocje, instynkty i w pewnym momencie człowiek sobie nie radzi, sam jest dla siebie problemem. Więc jak duszpasterz ma mu pomóc? Problemy, konflikty wewnętrzne, emocje, presja grupy pojawiają się w bardzo młodym wieku. Do tego wielu z tych młodych ludzi nie pochodzi ze szczęśliwych rodzin, noszą w sobie dużo żalu i bólu. Jak im pomóc teraz to wszystko poukładać? Również wśród księży pojawiają się pozytywne i negatywne emocje związane z pracą z młodzieżą. Ważne jest doświadczenie księży, którzy potrafili sobie poradzić z prowadzeniem młodzieży i dzisiaj umieją to robić. Oprócz prowadzenia psychologicznego, duchowego istotne jest więc też podzielenie się doświadczeniami z pracy z młodzieżą. Zagadnienia nie będą prowadzone w sposób wykładowy, ale bardziej angażujący – warsztatowy.

– Wiele osób pyta już o kolejne wykłady otwarte z cyklu „Duchowość dla Warszawy”. Proszę powiedzieć, kogo będzie można posłuchać na pierwszym spotkaniu w nowym roku akademickim.

– Pierwsze powakacyjne spotkanie poświęcone będzie duchowości małżeństwa. Zaproszeni zostali państwo Monika i Marcin Gomułkowie, którzy będą chcieli pokazać, że małżeństwo nie jest tylko życiem we dwoje, ale musi ono mieć również swoją duchowość, aby tworzyć prawdziwy Kościół domowy.

– No to nowy rok akademicki zapowiada się ciekawie.

– Tak myślę. Zapraszam więc tych, którym nasza uczelnia mogłaby w czymś pomóc. Mówić o Bogu i modlić się razem, to budować Kościół. Zapraszam do wspólnego budowania.

2019-08-13 12:55

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Powierzchowna duchowość Polaków – rozmowa z Krzysztofem Pendereckim (przypomnienie)

2020-03-29 11:24

[ TEMATY ]

wywiad

Krzysztof Penderecki

PAP/EPA/ELONARDO MUNOZ

Duchowość większości Polaków jest bardzo powierzchowna – oceniał Krzysztof Penderecki w rozmowie z KAI z okazji swoich 75. urodzin i 55-lecia pracy twórczej. „Jesteśmy niewolnikami przywiązania do tradycji, celebrujemy śluby, chrzty, pogrzeby, biesiadujemy... Potrzeba nam więcej duchowej głębi i autentyczności” – oceniał wybitny kompozytor i dyrygent. Mówił też o swoim rozumieniu polskości, sukcesach i porażkach artystycznych, muzyce w polskich kościołach i Janie Pawle II. Artysta zmarł dziś rano w Krakowie w wieku 86 lat.

Krzysztof Tomasik (KAI): Podwójny jubileusz: 75. urodzin i 55-lecie pracy twórczej to dobra okazja do podsumowań. Co Pan Profesor uważa za swój największy sukces, a co za największą porażkę?

Krzysztof Penderecki: – Bez porażek nie ma sukcesów. Na niepowodzeniach człowiek się najlepiej uczy. W przypadku dyrygenta do najbardziej bolesnych należy bez wątpienia brak publiczności na koncercie. Zdarzyło mi się to między innymi podczas tournée po Włoszech z orkiestrą La Fenice z Wenecji. Pojechaliśmy do pewnego miasteczka, gdzie na koncert do dużej sali przyszło jedynie 12 osób. Musieliśmy ich przeprosić i odwołać koncert. Zapamiętałem to, ponieważ moja siedmioletnia wówczas córeczka bardzo płakała z tego powodu. Później okazało się, że w tym samym czasie odbywał się festyn ludowy.

Przeczytaj także: Penderecki: współczesny człowiek przeżywa kryzys sensu

- A sukces?

- – Było ich wiele. Najbardziej przeżyłem prawykonanie Pasji wg św. Łukasza w Münster w 1966 r.

- Jednym z Pańskich zamierzeń twórczych oprócz Pasji św. Jana i XI Symfonii jest opera dla dzieci. Czy to dzieło zainspirowało jakieś wydarzenie z dzieciństwa? Co z tego okresu pozostawiło w Panu najtrwalszy ślad?

- – Z jednej strony było cudownie. Miałem wspaniałą, kochającą się rodzinę. Ale to, co najlepiej pamiętam z tamtego okresu, to niestety czasy wojny i okupacji, kiedy co raz odchodził niespodziewanie i w dramatycznych okolicznościach ktoś z rodziny. Jednego z wujków zamordowano, z innymi członkami rodziny traciło się kontakt i nic nie wiadomo było o ich losie. Temat śmierci był stale obecny w czasie rodzinnych rozmów. Doznania z wczesnego dzieciństwa pozostawiły we mnie głębokie ślady. Dlatego może i moja muzyka powraca do tematyki przemijania i śmierci. Te wielkie tematy są stale obecne w mojej twórczości. Nie zajmuję się sprawami błahymi i nieważnymi.

- Pochodzi Pan z rodziny wielokulturowej i wielowyznaniowej. Dziadek był z pochodzenia Niemcem, babka Ormianką, ojciec został ochrzczony w Cerkwi greckokatolickiej. Czy to ma także wpływ na Pana twórczość?

- – Bez wątpienia tak. Rodzina mojego ojca pochodziła spod Stanisławowa, z dzisiejszej Ukrainy. Stąd może jest w mojej twórczości trochę tej fantazji i otwartości na inne kultury. Tato został ochrzczony w cerkwi greckokatolickiej i stąd też moje ciągoty do obrządku bizantyjskiego. Napisałem kilka utworów inspirowanych liturgią prawosławną m. in.: „Jutrznię”, „Hymn do św. Daniła”, „Pieśń cherubinów”. Nie napisałem natomiast żadnych utworów odwołujących się do tradycji ormiańskiej, ale mam zamiar to zrobić. W tym roku odbył się pięciodniowy festiwal mojej muzyki w Armenii, w Erywaniu. Niektóre koncerty zaszczycał swoją obecnością najwyższy patriarcha i katolikos wszystkich Ormian Garegin II. Obiecałem publicznie, że napiszę utwór inspirowany ormiańską kulturą. Będzie to utwór a cappella do tekstu ormiańskiego.

- Jest Pan Profesor obywatelem świata. Pańskie utwory wykonywane są w wielu krajach, kalendarz koncertowy wypełniony na kilka lat naprzód. Z drugiej strony Krzysztof Penderecki niejednokrotnie deklaruje swoją polskość i katolickość. Co znaczy dla Pana bycie katolikiem?

- – Katolickość to przede wszystkim przynależność do pewnej kultury i do konkretnego miejsca, jakim jest Polska. Nasz katolicyzm jest inny od np. niemieckiego czy hiszpańskiego. Ponadto wychowałem się w głęboko wierzącej rodzinie katolickiej; szczególnie ujmująca była religijność mojej babci, mamy i dziadka. Nawiasem mówiąc, moja rodzina była tak ortodoksyjnie katolicka, że w domu nie piło się alkoholu, uważając to za grzech. Do dzisiaj mam przed oczyma moje niedzielne Msze św. Przez pewien czas nawet kalikowałem, czyli naciskałem drągi miechów organowych w kościele podczas gry na organach. Wszystko to, co chłonąłem jako dziecko, cała obrzędowość religijna, wywarły na mnie niezatarte piętno. Ponadto najważniejszą księgą w domu, a mieliśmy bardzo dużą bibliotekę, było Pismo Święte. To wszystko oddziaływało na stale poszerzany krąg moich zainteresowań muzyką sakralną. Oczywiście, nie wychowywałem się na muzyce sakralnej, gdyż w Dębicy, poza kościołem z kiepskim organistą, nie było miejsc, gdzie wykonywano by ten typ muzyki. Potem, w czasach komunistycznych, deklaracja, że jest się katolikiem było opowiedzeniem się po określonej stronie barykady. Muzyka religijna poza kościołem była praktycznie zabroniona. Jeśli orkiestra państwowa chciała wykonać utwór religijny w świątyni, musiała otrzymać pozwolenie. I oczywiście nie uzyskiwała go. Moje skomponowane w 1957 r. „Psalmy Dawida” czy „Stabat Mater” długo nie były wykonywane.

- Nie przeżywał Pan religijnego „nieba w płomieniach”?

- – Myślę, że chyba każdy coś takiego przeżywa. Miałem takie chwile zwątpienia: jak możliwy jest Bóg… świat…

- A co znaczy dla Pana bycie Polakiem?

- – Jestem Polakiem m. in. dlatego, że członkowie mojej rodziny w czasie wojny ponieśli ofiary z życia tylko dlatego, że byli Polakami. Mój dziadek Robert, który był niemieckiego pochodzenia, nigdy nie wyparł się swojej polskości. Był wśród nas chyba największym polskim patriotą. Niemcy chcieli, aby podpisał niemieckie papiery, tzw. Reichsdeutschliste. Nie zrobił tego. Na szczęście miał ponad 70 lat i zostawiono go w spokoju. Wszyscy moi wujowie byli w legionach Piłsudskiego. Jeden z nich zginął na Pawiaku w Warszawie. Ci, którzy przeżyli, działali później w Armii Krajowej. Jeszcze inny wuj został zamordowany w Katyniu. Dlatego też, gdy Andrzej Wajda powiedział mi, że zamierza kręcić film o Katyniu, to powiedziałem mu, że ma do niego użyć mojej muzyki.

- Chrześcijaństwo, religia, sacrum stale inspiruje pańską muzykę.

- – Nie tylko. To jest oczywiście główny nurt mojej muzyki. Obracam się głównie w sferze sacrum, a nie profanum. Boga można chwalić nie tylko pisząc muzykę religijną. Na przykład Bóg jest we wszystkich tekstach użytych w VIII Symfonii. Obecność Stwórcy w tym utworze jest niezwykle ważna i namacalna. Nie trzeba pisać tylko „Stabat Mater”, aby pozostać w sferze sacrum.

- Czy Kościół potrzebuje muzyki Pendereckiego?

- – Niemiecki – tak, polski już nie bardzo. Na początku nikt z polskiego Kościoła nie interesował się moją twórczością. Chyba dlatego, że moja muzyka była za trudna. W Polsce Kościół jest raczej zainteresowany muzyką popularną, której ja w świątyni nie uznaję. Nie ma większego zainteresowania muzyką artystycznie ambitną. Historycznie rzecz ujmując, najwięksi kompozytorzy komponowali wielką muzykę religijną, a ci, którzy przede wszystkim zamawiali u nich napisanie utworów, to byli papieże, kardynałowie i biskupi. Muzyka w Kościele prezentowała najwyższy poziom. Teraz muzyka w naszych świątyniach „zludowiała” i nie ma już w nich miejsca na ambitną muzykę poważną.

- Ale i współcześni kompozytorzy nie garną się do muzyki religijnej...

- – Nie garną się, gdyż taka muzyka w Kościele jest niepotrzebna. Nie piszę muzyki dla liturgii. Komponuję muzykę sakralną, ale jest ona przede wszystkim wykonywana w salach koncertowych, choć bardzo często w Niemczech jest ona prezentowana w świątyniach. W polskich kościołach jest raczej nieobecna.

- Czy Kościół powinien nadal być mecenasem artystów, jak to miało miejsce przed wiekami?

- – Wiele się zmieniło. Kiedyś biskup dysponował olbrzymimi pieniędzmi i mógł sobie pozwolić na finansowanie artystów. Obecnie jest to już raczej niemożliwe.

- Artyści nie powinni narzekać na ostatnich papieży. Mieliśmy poetę – Jana Pawła II, teraz mamy muzyka – Benedykta XVI.

- – Kard. Joseph Ratzinger nawet w jakiejś wypowiedzi mówił o mojej muzyce.

- W jednej ze swych homilii kard. Ratzinger odniósł się do Pańskiej Pasji wg. św. Łukasza.

- – Benedykt XVI na pewno nie jest zwolennikiem wprowadzenia gitar do Kościoła. W świątyniach powinno się prezentować najwyższą sztukę, a nie kicz.

- Nie zwracał się nikt do Pana Profesora z prośbą o napisanie utworu dla Kościoła?

- – Mam problem, gdyż jestem rozwiedziony. Czasami czuje się przez polski Kościół odtrącony. Nie odczuwam tego, gdy jestem za granicą, szczególnie w Niemczech czy we Francji. Moja osobista sytuacja nikogo tam nie interesuje. Myślę, że polski Kościół pozbył się wielu wierzących przez kostyczne podejście do osób rozwiedzionych. Czy nie jest to błąd? Jako rozwiedzeni nie mamy prawa być ani świadkami na ślubie, ani rodzicami chrzestnymi.

- Kim był dla Pana Jan Paweł II? Po jego śmierci poświęcił mu pan utwór „Chaconne – in memoria Giovanni Paolo II”. Czy należycie szanujemy dziedzictwo Papieża Polaka?

- – Polacy oczywiście otaczają kultem jego osobę!

- Ale czy właściwie? Czy nasz kult Jana Pawła II nie jest powierzchowny? Stawiamy mu pomniki, celebrujemy „akademie ku czci”, a nie sięgamy głębiej do istoty jego nauczania.

- – Nasz naród jest w ogóle trochę skażony powierzchownością. Umiemy bardzo pięknie lamentować i to jest nasza specjalność. Chyba żaden papież nie cieszył się taką atencją, o czym świadczy pogrzeb Jana Pawła II, podczas którego hołd oddał mu cały świat. Wcześniej coś takiego się nie zdarzyło. Dla Polaków sprawy głębsze, duchowe nie są najważniejsze. Najważniejsze jest to, że był Polakiem i został papieżem. Pierwszy raz w historii doczekaliśmy się papieża Polaka, zresztą zasłużenie, bo od wieków, bardziej może niż inne kraje, wiernie stoimy przy rzymskim Kościele. Taka postawa jest zgodna z naszą mentalnością. Weźmy pierwszy lepszy przykład. Gdy np. Kubica wygrywa w wyścigach Formuły I, to nie jest to wybitny zawodnik o nazwisku Robert Kubica, lecz Polak. To Polak wygrywa, a nie Kubica! Jest to niestety bardzo powierzchowne.

- W czym tkwił fenomen Jana Pawła II?

- – W umiejętności dotarcia do każdego człowieka. Jan Paweł II zszedł z lektyki na ziemię i otworzył się na świat i ludzi. Miał niezwykłą charyzmę nawiązywania kontaktu z każdym, bez względu na stan i pochodzenie.

- Pitagorejska teoria harmonii kosmicznej – harmonia mundi – była przez wieki wielkim tematem sztuki, szczególnie muzyki, znajdowała swój wyraz w gregoriańskich chorałach, w polifonicznych utworach renesansowych, w klasycyzmie, w baroku. W romantyzmie temat kosmosu jakby zanika na rzecz spraw człowieka. Obecnie temat ten powraca w muzyce. Na ile jest on obecny w Pana twórczości?

- – Muzyka jest próbą zbliżenia się do Boga przez abstrakcję. Podobnie jak matematyka jest ona w pewnym sensie czymś absolutnym. Ład istniejący w muzyce, w który ja bardzo wierzę, utwierdza nas w przekonaniu, że istnieją pewne reguły, od których nie można odejść. Tak samo chyba jest w mojej muzyce, która stara się wyrazić Absolut i odzwierciedlić harmonia mundi.

- Współczesna muzyka wysoka stara się w jakimś sensie wyrazić dramat naszych czasów, przekazać jakąś prawdę o czasach, w jakich żyjemy, a z drugiej strony człowiekowi współczesnemu trudno się w niej odnaleźć. Nie daje ukojenia, jak muzyka Mozarta, Bacha, Beethovena. Dlaczego?

- – Właściwie współczesny człowiek nie zna tej muzyki, mimo że jest ona powszechnie dostępna na płytach. Ludzie się nią nie interesują. Przypomnijmy, że muzyka Mozarta była muzyką ulicy; ją się śpiewało i tańczyło. Była to muzyka genialna, ale właściwie ludowa. Sztuka współczesna jest jednak bardziej skomplikowana i dlatego tak trudno dotrzeć z nią do przeciętnego odbiorcy.

- Czy w czasach opresji komunistycznej twórca nie czuł się bardziej wolnym, był bardziej słuchany i zrozumiany, niż teraz, gdy wszystko wolno?

- – Jeśli ktoś, tak jak ja, pisał muzykę sakralną, to była to forma protestu, np. wobec estetyki żdanowowskiej, która była propagowana. To, że pisałem muzykę inspirowaną religijnie, bardzo pomogło mi w mojej karierze, co nie znaczy, że powodem pisania tego rodzaju muzyki była kontestacja. Sam fakt, że będąc obywatelem kraju komunistycznego, pisałem muzykę sakralną, było wówczas czymś nadzwyczajnym. Paradoksalnie, rządzący nami komuniści mieli duży szacunek dla ludzi sztuki i nauki. Wielu artystom, szczególnie muzykom, nie przeszkadzano, wręcz odwrotnie, pomagano. W czasach komunistycznych byliśmy świadkami rozwoju muzyki, teatru, filmu. Powstało wiele wspaniałych dzieł i to za państwowe pieniądze, mimo że nie współpracowaliśmy z władzami. Może była to świadoma propaganda mająca pokazać Zachodowi, że w Polsce artyści cieszą się wolnością. Wielu ludziom sztuki taka sytuacja bardzo pomogła w ich rozwoju.

- Jakie jest artystyczne credo Pana Profesora?

- – Może skomponowane przed 10 laty „Credo”. Nie bez powodu na swoje 70. urodziny napisałem właśnie ten utwór. „Wyznanie wiary” jest tekstem, z którym miałem zawsze problemy, gdyż jest on bardzo sztywny i scholastyczny. Nie można go zmienić, w przeciwieństwie do innych tekstów liturgicznych, z których można wybierać. Myślę, że 70-letni człowiek piszący „Credo” nie może być osobą niewierzącą. Część „Crucyfixus” w „Credo” jest jedną z najważniejszych w całej muzyce, jaką napisałem.

- Czy jest jakaś podstawowa prawda, którą pragnie Pan przekazać swoją sztuką?

- – Staram się przekazywać tylko prawdę. Największym chyba błędem współczesnych artystów jest właśnie to, że nie mówią prawdy, tylko starają się iść z prądem, poddawać modzie. Boją się krytyki i chcą być tylko wychwalani. Często ich sztuka nie jest szczera, tylko właśnie jakoś wewnętrznie pokręcona. Podobnie jak nasze życie polityczne, któremu brak prostolinijności. Prawda jest najważniejsza, bez niej nie ma przyszłości.

- Nie przeraża Pana Profesora ubóstwo współczesnej kultury masowej?

- – Oczywiście, że mnie przeraża, dlatego staram się dać jakąś inną pożywkę. Czasami mam wrażenie, że jest to raczej wołanie na puszczy. Ale z drugiej strony – moja muzyka znajduje słuchaczy! Niedawno jeździłem z chórem Polskiego Radia po małych miejscowościach, gdzie zazwyczaj koncertowaliśmy w świątyniach. Na nasze występy przychodzili ludzie, którzy po raz pierwszy byli na koncercie muzyki poważnej. Dyrygowałem m.in. swoimi religijnymi utworami a cappella, i znalazłem wspaniałą publiczność, właśnie w małych miasteczkach. Spotkałem ludzi, którzy pierwszy raz przyszli na koncert i z przejęciem chłonęli muzykę. Po tych doświadczeniach zupełnie zmieniłem opinię na temat Polaków, którzy są uważani za naród głuchy na muzykę.
Ponadto doświadczyłem, jak bardzo ludzie potrzebują sztuki wysokiej. Przekonałem się, że to ona właśnie jest ważna dla człowieka i dlatego Kościołowi nie wolno schodzić do poziomu przeciętnego odbiorcy. Należy narzucać pewien wysoki poziom twórczości i wykonawstwa, a wtedy inni będą uczyć się oraz starać się dorównywać ambitnym dziełom.

- Jak ocenia Pan Profesor duchową kondycję Polaków na progu XXI wieku?

- – Duchowość większości Polaków jest bardzo powierzchowna. Jesteśmy niewolnikami przywiązania do tradycji, celebrujemy śluby, chrzty, pogrzeby, biesiadujemy... Potrzeba nam więcej duchowej głębi i autentyczności.

- Nie traktujemy siebie poważnie jako społeczeństwo, które ma jakiś ambitne cele, nie myślimy o przyszłych pokoleniach?

- – Patrzę krytycznie na to, co dzieje się w Polsce. Z drugiej strony, jak powiedziałem, są ludzie w małych miejscowościach, którzy napawają wielkim optymizmem, choćby przez swoją otwartość i wrażliwość. Chyba nie jest tak źle z nami.

- Które ze swoich dzieł lubi Pan Profesor najbardziej i chciałby, aby było wykonywane za 100 lat?

- – Mam bardzo dużo utworów, które lubię. Ostatnio często wykonuję „Siedem bram Jerozolimy”. Jest to obecnie chyba najbardziej popularny mój utwór na świecie. Przedtem była to „Pasja św. Łukasza”. Myślę, że „Credo” jest także takim bliskim mi utworem.

- Zamierza Pan skomponować „Pasję wg św. Jana”.

- – Już zacząłem, ale na razie odłożyłem jej komponowanie, gdyż zawsze tak robię. Tworzę zarys utworu, potem przerywam pracę, aby móc spojrzeć na niego z pewnego dystansu. Utwór musi dojrzeć. Pomysł skomponowania „Pasji św. Jana” zrodził się spontanicznie. Chciałem ją napisać na otwarcie Frauenkirche w Dreźnie, ale na rok przed otwarciem świątyni zrezygnowałem, gdyż wiedziałem, że nie jestem w stanie napisać tego utworu w tak krótkim czasie. „Pasja” jest formą, która wymaga czasu i dojrzewania. Ponadto nie skompletowałem do niej jeszcze wszystkich tekstów.

- Czego sobie życzy Krzysztof Penderecki na następne 75 lat?

- – Więcej spokoju, czasu dla moich drzew, mojej wnuczki, dla rodziny. W tym roku cały czas jestem w drodze – setki prób i kilkadziesiąt koncertów. Z drugiej strony – jestem zadowolony. Był to piękny rok. Na świecie wykonano przeszło 70 proc. moich utworów, od Japonii po obie Ameryki. Tradycyjnie rachunek sumienia robię w Wigilię. Tego dnia piszę fragmenty utworów, które będę starał się skomponować następnego roku. Ponadto muszę nauczyć się mówić „nie”, gdy ktoś prosi mnie o napisanie nowego utworu albo o występ. To jest duża sztuka, którą nie zawsze inni rozumieją. Czasem trzeba przeczytać książkę, zamiast komponować nowy utwór.

- Plurimos annos, Panie Profesorze!

CZYTAJ DALEJ

Aby przesłanie z Fatimy poznał świat

2020-04-01 14:12

[ TEMATY ]

Fatima

Męski Różaniec Warszawa

Łukasz Krzysztofka/Niedziela

Od dwóch lat inicjatywa Męski Różaniec Warszawa rozwija nabożeństwa realizowane w przestrzeni miejskiej, na ulicach i placach przez mężczyzn. Ze względu na pandemię i związane z nią ograniczenia w najbliższą pierwszą sobotę organizatorzy zapraszają do zjednoczenia Męskich Różańców w Polsce i na świecie na wspólnym nabożeństwie i pokucie podczas transmisji z Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Zakopanem.

Męski Różaniec odprawiany są w blisko 30 miastach w Polsce i za granicą, w tym w Wilnie, Londynie, Manchesterze, Chicago. Organizatorzy zapoczątkowali w kwietniu szczególną inicjatywę skierowaną do mężczyzn. Zapraszają do 3 dni postu o chlebie i wodzie oraz łączności w modlitwie z kapłanami w intencji wynagradzania za grzechy świata i błagania do Matki Bożej Łaskawej, Strażniczki Polski o zatrzymanie pandemii na świecie.

Od 1 do 3 kwietnia mężczyźni, którzy chcą podjąć post w tych intencjach zachęcani są także do odmawiania następujących modlitw: Anioł Pański, Koronka do Bożego Miłosierdzia, Różaniec św. w łączności z kapłanami, Apel Jasnogórski oraz uczestnictwo w Godzinie Świętej w czwartek 3 kwietnia.

Pierwsze dni kwietnia mają szczególną symbolikę:

1 kwietnia - pierwsza środa miesiąca. Dzień poświęcony Przeczystemu Sercu św. Józefa, a także rocznica Ślubów Lwowskich króla Jana II Kazimierza, uczynionych przed obrazem Matki Bożej Łaskawej w 1656 w Katedrze Lwowskiej.

2 kwietnia - pierwszy czwartek miesiąca. Dzień modlitw w intencji kapłanów i osób konsekrowanych. Rocznica narodzin dla Nieba św. Jana Pawła II.

3 kwietnia - pierwszy piątek miesiąca. Wynagradzamy Najświętszemu Sercu Pana Jezusa.

4 kwietnia - pierwsza sobota miesiąca. Jednoczymy się on-line ze wszystkimi Męskimi Różańcami na świecie podczas Nabożeństwa Wynagradzającego Niepokalanemu Sercu Maryi w Sanktuarium Narodowym Matki Bożej Fatimskiej w Zakopanym na Krzeptówkach o godzinie 18.10. Modlitwie przewodniczyć będzie ks. Krzysztof Czapla SAC, dyrektor Sekretariatu Fatimskiego.

Link do strony z transmisją:

https://smbf.pl/parafia/sanktuarium-na-zywo/.

Warto śledzić FB Męski Różaniec Warszawa - https://www.facebook.com/meskirozaniecwawa oraz stronę internetową - https://meskirozaniec.pl/

„Zachęcamy do udziału całymi rodzinami, aby Maryja była bardziej znana i miłowana, aby Jej Orędzie z Fatimy poznał i wypełnił świat” – podkreślają organizatorzy.

Pan Jezus powiedział: „Ten zaś rodzaj złych duchów wyrzuca się tylko modlitwą i postem.” (Mt 17,21). Zaś Anioł w Fatimie wskazywał na Ziemię krzycząc: „Pokuty!!! Pokuty!!! Pokuty!!!”

Z kolei w XV w. Joannie a Costumis ukazała się Matka Boża Łaskawa w złotej sukni i błękitnym płaszczu, która w uniesionych dłoniach trzymała złamane strzały gniewu Bożego. Matka Boża żądała powszechnego postu i trzydniowych procesji pokutnych, które biskup Sylwester de Casa zarządził w Faenzy. Niedługo po tym zaraza ustała.

CZYTAJ DALEJ

Apel Jasnogórski z "Niedzielą" w 15 rocznicę śmierci św. Jana Pawła II - relacja LIVE o 21:00

2020-04-02 19:08

[ TEMATY ]

Jan Paweł II

Jasna Góra

apel

Tygodnik Niedziela

Biuro Prasowe Jasnej Góry

Dziś, w 15 rocznicę śmierci Jana Pawła II na Jasnej Górze trwać będzie szczególna modlitwa dziękczynna za największego z pielgrzymów. Przez jego wstawiennictwo zanoszone będą też błagania o ustanie pandemii. O godz. 21:00 odbędzie się Apel Jasnogórski, który poprowadzi redaktor naczelny Tygodnika Katolickiego "Niedziela" - ks. Jarosław Grabowski.

- W 15. rocznicę przejścia św. Jana Pawła II z życia do Życia połączmy się na wspólnej modlitwie, by mogły wybrzmieć słowa jasnogórskiego apelu: „jestem, pamiętam, czuwam” i słowa papieskiego zawierzenia Królowej Polski. W tym szczególnym czasie przed Jej obliczem, jak św. Jan Paweł II chcemy wznosić gorące modlitwy o cud uzdrowienia dla całego świata, o cud zatrzymania pandemii - zachęca o. Mariusz Tabulski, dyrektor Jasnogórskiego Instytutu Maryjnego.

Czuwanie rozpocznie się Apelem Jasnogórskim o 21.00, potem zaplanowano rozważania „Totus Tuus”, o 21.37, w godzinie przejścia, wspólne odśpiewanie pieśni „Czarna Madonno” potem różaniec z rozważaniami wg. nauczania św. Jana Pawła II, o 22.30 akt zawierzenia Matce Bożej a następnie medytacja ze św. papieżem, adoracja i koronka do Bożego Miłosierdzia. O północy odprawiona zostanie Msza św.

Zapraszamy na relację LIVE bezpośrednio na portalu niedziela.pl

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję