Reklama

Niedziela Kielecka

Działoszyce z wątkiem pasyjnym

Kościół w Działoszycach, poza tym że jest kościołem bliskim sercu działoszynian – jako ich świątynia parafialna, może zainteresować gości czy turystów niezwiązanych z ziemią działoszycką. W okresie Wielkiego Postu przybliżamy wątki związane z męką Pana Jezusa

Niedziela kielecka 12/2019, str. IV

[ TEMATY ]

parafia

Wielki Post

TD

Kaplica Męki Pańskiej. Rzadko spotykana w polskich realiach figura Jezusa przy słupie

Budowę kościoła w Działoszycach rozpoczęto w 1220 r. z fundacji biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża – był to kościół murowany, o typowym gotyckim układzie, który w oryginalnej formie utrzymał się do 1413 r. Istnienie parafii jest odnotowane w wykazach świętopietrza z 1326 r.

Credo Apostolorum i kaplice

Obecny kościół zbudowano w XV wieku w stylu gotyckim, przebudowano go w latach 1618 (wówczas m.in. na północnej ścianie kościoła umieszczono zegar słoneczny) oraz w 1637 i w 1663 r., powiększano go w 1864 i 1897 roku. Kościół jest murowany. W wyposażeniu wnętrza dominuje styl barokowy.

Podczas rozbudowy kościoła w XVII wieku powstały dwie kaplice: pierwsza od strony płn. w 1637 r., konsekrowana przez bp. Szembeka pw. św. Anny, a druga od strony płd. w 1663 r. pw. Najświętszej Maryi Panny Różańcowej, z fundacji Alberta Gogoła. Tam znalazły swoje miejsce maryjne wizerunki.

Reklama

Działoszycki kościół posiada wiele ciekawych elementów w architekturze wnętrza. Najstarsze jest prezbiterium, którego ścianę północną zdobią stosunkowo rzadkie w polskich świątyniach malowidła przedstawiające Credo Apostolorum, pochodzące prawdopodobnie z przełomu XIV i XV wieku. Te cenne wyobrażenia zostały odkryte podczas renowacji prezbiterium w poł. lat 80. XX wieku. Składają się z dwunastu kwater przedstawiających kolejno: Boga w Trójcy Jedynego; Stworzenie świata; Narodziny Pana Jezusa; Złożenie Jezusa do grobu; Zstąpienie Chrystusa do otchłani; Wniebowstąpienie Jezusa; Sąd Ostateczny; Zesłanie Ducha Świętego; Kościół powszechny i świętych obcowanie; Grzechów odpuszczenie; Ciała zmartwychwstanie; Żywot wieczny.

Z kolei kaplica Matki Bożej Różańcowej, ufundowana w 1663 r. przez Alberta Gogoła ma – co dość nietypowe – dwa ołtarze. W głównym znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, z metalową sukienką (na zasuwie – św. Teresa od Dzieciątka Jezus). W ołtarzu tym bp Kuliński podczas konsekracji (27 V 1891 r.) umieścił relikwie św. Klemensa i św. Iluminaty. W bocznym ołtarzu z kolei znajduje się obraz NMP zwanej Działoszycką, dawniej bardzo czczony. Kaplica maryjna ma niespotykaną, dwupoziomową budowę. Pod kaplicą górną jest dolna. Stosowano wobec niej różne nazwy: kaplica Grobu Jezusa lub Matki Boskiej Bolesnej lub, jak ostatnio – Męki Pańskiej.

Kaplica Męki Pańskiej

Ma kształt rotundy, schodzi się do niej po stopniach. Znajdują się w niej cztery figury naturalnej wielkości przedstawiające: Pana Jezusa stojącego przy słupie (takie wyobrażenie samotnego Chrystusa, stojącego przy kolumnie lub prostym słupie, pojawiało się w sztuce od XV wieku. Nie jest jednak często spotykane w naszych polskich realiach), Jezusa niosącego krzyż, Jezusa leżącego w grobie oraz Matkę Bożą. W kaplicy jest także ołtarz z obrazem Jezusa zdjętego z krzyża na kolanach Matki Bolesnej. Okratowane okna przepuszczają niewiele światła, nastrój jest iście pasyjny. Dawniej w Wielki Piątek w tej kaplicy bywała zazwyczaj przygotowywana ciemnica, czasami – Grób Chrystusa z asystą strażaków, a w Wielkanoc – stąd wyruszała procesja.

Reklama

– W planie mamy generalny remont kaplicy, ale na razie na pewno trzeba ją odświeżyć. I na pewno w tym roku właśnie tutaj będzie ciemnica, jest to także idealne miejsce na przygotowanie Grobu Jezusa. Problematyczne, szczególnie dla starszych, może być zejście z kościoła do niżej położonej kaplicy, musimy to jakoś rozwiązać – deklaruje ks. dr Andrzej Jankoski, proboszcz w Działoszycach od 2017 r.

Pod kaplicą znajduje się krypta, dawniej chowano w niej proboszczów Działoszyc.

– Wspomnienia związane z Wielkim Postem towarzyszą mi w związku z tą kaplicą od dziecka – mówi Kinga Statowska, emerytowana nauczycielka z ponad 30-letnim stażem; pochodzi z rodziny blisko związanej z działoszyckim kościołem, z wykształceniem ekonomicznym łączy pasję historyka i zaangażowanej regionalistki, która zna każdy wątek związany z kościołem, każdy dom w Działoszycach, każdą lokalną ciekawostkę. To tata zwrócił jej uwagę, że do kościoła od strony plebanii, na osi dawnej drogi z Działoszyc do Pińczowa prowadzą 33 stopnie – na pamiątkę wieku Jezusa. To jej dziadek wykonał promienie przy krucyfiksie na tęczy w kościele. – Dach kościoła był w XVIII wieku obniżany, krzyż musiał być wkomponowany w nowy poziom, przy krzyżu była kiedyś Matka Boleściwa i św. Jan – opowiada. Inny motyw pasyjny to oryginalna Droga Krzyżowa z wiedeńskim rodowodem, wzorowana na stacjach z kościoła św. Jana Nepomucena w Wiedniu, z połowy XIX wieku, wykonana wg projektu Josepha Führicha. W Działoszycach zainstalowano ją, gdy proboszczem był ks. Jozefat Borlicki, prof. kieleckiego Seminarium. Piękny materiał bazowy dla kolejnych stacji wykonano w kaflarni Borlickich w Działoszycach. Tego typu kafle były wykorzystywane do wystroju rezydencji szlacheckich czy magnackich, znajdują się m.in. w Oblęgorku czy w Pałacu Deskurów.

Warto jeszcze wspomnieć o figurach Jezusa Frasobliwego, które jakby otwierają i zamykają granice Działoszyc. Jedna z nich, barokowa z XVIII w., została ustawiona od strony Niewiatrowic, na tzw. Wzgórzu Źródlanym, przy źródełku z bardzo dobrą wodą, wykorzystywaną od wieków przez polskich i żydowskich mieszkańców, służącą ponoć doskonale do kąpieli niemowląt. Po wojnie na „wodzie spod Pana Jezusa” bazowała wytwórnia lemoniady i wód gazowych. Figurą przez całe lata opiekował się śp. Stanisław Szwaczua, dozorca kościoła, doklejając i reperując zniszczone elementy.

Z kolei od strony Dziekanowic granice miasta zamyka rzeźba ludowa Chrystusa Frasobliwego z przełomu XVIII/IX wieku, kamienna, na czworobocznym, gzymsowanym słupie.

Parafia w Wielkim Poście

Rekolekcje rozpoczynają się przed IV niedzielą Wielkiego Postu, będzie je głosił ks. Michał Czelny z KUL. Drogi Krzyżowe dla dzieci są w środy, dla dorosłych w piątki. Sporo ludzi, jak informuje Ksiądz Proboszcz, korzysta z nabożeństwa Gorzkich Żali. Dekanalna Droga Krzyżowa z Działoszyc do Dzierążni, została w tym roku zaplanowana na trzecią niedzielę Wielkiego Postu.

W wielkopostne wydarzenia w sposób oryginalny zostały włączone ruiny dawnej synagogi, będącej świadectwem bogatej społeczności żydowskiej Działoszyc (o której krążyły legendy, i która jest potwierdzona w źródłach). Po zamożnej gminie żydowskiej, której byt skończył się w czasach Holokaustu, pozostała neoklasycystyczna synagoga, z połowy XIX wieku, o oryginalnej architekturze. Niestety, w stanie ruiny (zabezpieczonej). – Spotykamy się przy synagodze w Niedzielę Palmową, tutaj jest początek liturgii i święcenie palm. Także pochód Trzech Króli zaczynaliśmy od synagogi. Wyjaśniam, jak ważna była synagoga w życiu Jezusa – tłumaczy ks. Andrzej Jankoski.

Matka Boża wkrótce wróci

Nad kaplicą Męki Pańskiej usytuowana jest kaplica MB Różańcowej, teraz nieco smutna i pusta, gdyż obraz i ołtarz Różańcowy znajdują się w renowacji. Realizowany jest drugi etap prac, w pracowniach Krakowa i Krzeszowic, z projektowanym zakończeniem na 31 października 2019 r.

Kościół pw. Trójcy Świętej w Działoszycach posiada dwa wizerunki maryjne, które niegdyś otoczone były kultem: to Matka Boża Różańcowa z Dzieciątkiem oraz obraz Najświętszej Maryi Panny Działoszyckiej.

W marcu w działoszyckim kościele kontynuowane są także prace remontowe przy organach oraz przeprowadzana jest inwentaryzacja cmentarza, na którym wśród zabytkowych nagrobków jest m.in. grób księży z połowy XIX wieku.

Dla młodszych i starszych

– Raz w tygodniu jeździmy do poszczególnych miejscowości parafii, spotykamy się z ludźmi w świetlicach, remizach – i zakładamy koła różańcowe, bo jest taka potrzeba – opowiada ksiądz proboszcz. Takie spotkanie odbyło się 3 marca w Chmielowie i Niewiatrowicach, gdzie koła powstały, następnie w Pierocicach. W 2018 r. zainaugurował działalność Młodzieżowy Krąg Biblijny, z inicjatywy samej młodzieży, której kilkunastoosobowa grupa uczestniczy w formacji. Jest spora grupa ministrantów, już w tym roku powiększona o dziesięciu. W tych pracach proboszcza wspiera wikariusz ks. Grzegorz Szlenk. Duszpasterze cenią sobie także współpracę ze Stowarzyszeniem „Nasze miasteczko”, którego celem jest krzewienie kultury miasta, animowanie różnych wydarzeń, troska o dziedzictwo. Działoszycka parafia liczy ok. 2100 osób, w większości ludzi starszych.

2019-03-20 09:26

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Parafiada w dobie pandemii

2020-08-05 07:21

Niedziela warszawska 32/2020, str. IV

[ TEMATY ]

duszpasterstwo

parafia

pandemia

Katarzyna Kasjanowicz

Tak było rok temu. Tegoroczna parafiada będzie miała charakter lokalny, jej celem jest podtrzymanie więzi

Mimo obostrzeń epidemiologicznych organizatorzy zawalczyli o ciągłość wydarzenia. 32. Międzynarodowa Parafiada Dzieci i Młodzieży rozpocznie się w drugiej połowie sierpnia.

Ze względu na niespotykaną wcześniej sytuację Stowarzyszenie Parafiada im. św. Józefa Kalasancjusza zostało zmuszone do odwołania działań sportowych i inicjatyw edukacyjnych, w takiej formie do jakiej przez lata nas przyzwyczaiło. W tym roku nie odbędzie się więc w stolicy międzynarodowe współzawodnictwo dzieci i młodzieży, skupiające standardowo 1500 uczestników. Także imprezy lokalne zmienią swój zakres. To jednak, nie obniży ich rangi. W centrum tegorocznej rywalizacji, znajdzie się szeroko pojęta kultura.

CZYTAJ DALEJ

Kaplica Matki Bożej Paradyskiej

2020-08-08 13:27

[ TEMATY ]

sanktuarium

Paradyż

Matka Boża Paradyska

Archiwum Aspektów

Najczęściej nawiedzanym miejscem paradyskiego kościoła jest prawdopodobnie kaplica Matki Bożej Paradyskiej, czczonej jako opiekunka mieszkańców Paradyża i Wychowawczyni Powołań Kapłańskich. Kaplica południowo-wschodnia kościoła seminaryjnego, w której znajduje się cudowny obraz od 15 sierpnia będzie centrum nowego sanktuarium Matki Bożej Wychowawczyni Powołań Kapłańskich.

Kaplica południowo-wschodnia kościoła w Paradyżu została początkowo zbudowana na planie czworoboku, zaś w okresie baroku otrzymała kształt koła i została nakryta okrągłą kopułą. W kaplicy znajduje się barokowy ołtarz ze stiuku, a w nim obraz Matki Bożej.

Zobacz zdjęcia: Kaplica Matki Bożej Paradyskiej

Obraz jest kopią ikony bizantyjskiej o wymiarach 63 na 93 cm, namalowaną w 1650 r. w Bolonii przez nieznanego malarza włoskiego. Kopia została wykonana na zamówienie biskupa Zygmunta Czyżowskiego, pierwszego opata komendatoryjnego klasztoru w Paradyżu.

Pod wizerunkiem Matki Bożej z Dzieciątkiem w obrazie umieszczona jest łacińska informacja: „Wizerunek Matki Bożej namalowany przez św. Łukasza umieszczony był na Górze Karmel, w kaplicy wzniesionej w czasach apostolskich. Potem przeniesiony do Bizancjum, a w 1163 r. z polecenia Bożego zakonnik Eutymiusz przeniósł go do Bolonii, gdzie zasłynął łaskami”. Obok tego tekstu widnieje herb bpa Czyżowskiego - „Topór”. Większa inskrypcja łacińska w dolnej części obrazu głosi: „Mater Dei memento mei! Decus Paradisi ora pro nobis!”, czyli „Matko Boża pamiętaj o mnie, ozdobo Paradyża módl się za nami”. Te słowa stanowią modlitwę od setek lat powtarzaną przez wszystkich, którzy czczą Maryję w tym wizerunku. Także obecnie jest to jedna z najczęściej wypowiadanych modlitw przez kleryków i pracowników Wyższego Seminarium Duchownego w Paradyżu.

Nie zachowały się wzmianki o uroczystej koronacji obrazu. Wiadomo jedynie, że obraz w przeszłości pokryty był srebrną sukienką, koronowany złotymi koronami i ozdobiony trójrzędowym naszyjnikiem z diamentów. Ostatnie wzmianki o sukience i koronach pochodzą z 1924 r., kiedy to były restaurowane przez Jana Köhlera. Wszystkie ozdoby obrazu, jak wiele innych cennych przedmiotów z kościoła, zaginęły w czasie II wojny światowej.

Ponad łukiem wejściowym do kaplicy Matki Bożej Paradyskiej znajduje się duży obraz alegoryczny Opieka Boska nad Paradyżem przedstawiający zespól klasztorny przed pożarem w 1633 r., który zniszczył wschodnią część kościoła i zabudowania klasztorne. Obraz namalował nieznany twórca na przełomie XVI i XVII w. Nad zabudowaniami artysta umieścił trzy postacie: Chrystusa z krzyżem, Najświętszą Marię Pannę i nieco niżej postać anioła. Nadprzyrodzoną opiekę nad Paradyżem obrazuje spływające z piersi Matki Bożej mleko, które poprzez sito trzymane w rękach anioła zrasza zabudowania klasztorne. Obraz ten jest jedynym dostępnym źródłem ikonograficznym wyglądu kościoła i klasztoru z początku XVII w. Obraz został poddany zabiegom restauratorskim w czasie renowacji kościoła paradyskiego.

Wizerunek Matki Bożej z kościoła paradyskiego od stuleci był miejscem pielgrzymek katolików zamieszkałych na tych ziemiach. Pielgrzymi przybywali tu także z terenu Śląska, a nawet zza Odry. Także dzisiaj Ozdoba Paradyża cieszy się czcią wielu pielgrzymów nawiedzających seminarium duchowne, a w nim kaplicę z cudownym obrazem.

CZYTAJ DALEJ

Beskidy: ewangelizacja na Policy

2020-08-09 09:55

[ TEMATY ]

Beskidy

utoimage/Fotolia.com

Polica w Paśmie Babiogórskim w Beskidzie Żywieckim była kolejnym szczytem górskim, na którym odbyło się 8 sierpnia spotkanie w ramach wakacyjnego projektu „Ewangelizacja w Beskidach”.

W tym roku, z powodu obowiązującego reżimu sanitarnego, przedsięwzięcie przybrało formę indywidualnych wycieczek. Przewodnikiem w wędrówkach górskich jest św. Jan Paweł II, a w szczególności jego medytacje zawarte w „Tryptyku Rzymskim”. We wrześniu 1978 górską wycieczkę w paśmie Policy odbył kard. Karol Wojtyła, wracający z konklawe, na którym wybrano papieża Jana Pawła I.

Na beskidzkiej górze położonej na wysokości 1369 metrów nie było, tak jak w poprzednich siedmiu edycjach przedsięwzięcia, Mszy św. i ewangelizacyjnych dynamik. Uczestnicy, w tym przedstawiciele Wspólnoty Formacyjno-Ewangelizacyjnej „Damaszek” z Żywca, odmówili „Anioł Pański” i dziesiątkę Różańca. Indywidualni wędrowcy mogli otrzymać od organizatorów także fragmenty „Tryptyku Rzymskiego” z odpowiednim cytatem. Tytuły poszczególnych medytacji z tego najsłynniejszego poematu papieża towarzyszą spotkaniom na kolejnych szczytach.

W te wakacje uczestnicy odwiedzą jeszcze dwie góry: 15 sierpnia – Romankę („Posłowie”), 22 sierpnia –Wielką Raczę („Bóg Przymierza”).

„Ewangelizacja w Beskidach” to inicjatywa, która narodziła się wśród wspólnot związanych z rychwałdzkim sanktuarium. Ma być odpowiedzią na wezwanie Kościoła powszechnego do nowej ewangelizacji. Wspólnotami odpowiedzialnymi za projekt są m.in.: Francesco Team, Fraternia Franciszkańska i Krucjata Wyzwolenia Człowieka.

Od ośmiu lat podczas wakacyjnej akcji na kolejnych szczytach beskidzkich pojawiają się ludzie z różnych wspólnot z terenu diecezji bielsko-żywieckiej, archidiecezji katowickiej i krakowskiej. Dotąd w przedsięwzięciu udział wzięło około 5 tys. osób.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję