Reklama

Niedziela Podlaska

Tradycje i zwyczaje karnawałowe na Podlasiu

Zapusty, mięsopust to inaczej karnawał, czyli okres od uroczystości Trzech Króli do wtorku poprzedzającego Środę Popielcową. Był to czas zabaw, tańców, widowisk, wielkiego ucztowania

Niedziela podlaska 9/2019, str. IV

[ TEMATY ]

post

M.studio/fotolia.com

Okres przedpościa obejmował trzy niedziele zwane: siedemdziesiątnica, sześćdziesiątnica i pięćdziesiątnica (Septuagesima, Sexagesima, Quinquagesima), nazwy polskie: starozapustna, mięsopustna, zapustna, co oznaczałoby dzień 70., 60. i 50. przed Wielkanocą. Ścisłe obliczenie wykaże, że liczby te nie są dokładne. Ponieważ pierwszą niedzielę Wielkiego Postu nazywano quadragesima (czterdziestnicą), stąd też i trzem poprzednim niedzielom dano nazwy od liczb zaokrąglonych. Te trzy niedziele stanowiły jedną całość. Niedziele te były wstępem do całego okresu wielkanocnego. Określenie starozapustna znaczy, że wierni pościli w tym okresie, choć w formie łagodniejszej niż to czyniono w Wielkim Poście. Nazwa zaś mięsopustna wywodzi się od zwyczaju dawnych chrześcijan, którzy od tej niedzieli wstrzymywali się od spożywania mięsa. Niedziela z kolei zapustna jest ostatnią przed Wielkim Postem.

Niedziele te pojawiły się w wiekach VI-VIII na Wschodzie, gdzie nie poszczono w soboty i niedziele, stąd brakowało dni do pełnej, dokładnej liczby 40. Nie były to dni postu. Charakter postny przejawiał się w nieodmawianiu w czasie Mszy św. Gloria, Alleluja. Zamiast „Ite missa est” mówiło się „Benedicamus Domino” oraz używało się szat liturgicznych w kolorzefioletowym. Reforma liturgiczna okres przedpościa zniosła. W Polsce Wielki Post zachowywano wraz z przedpościem 70 dni jeszcze nawet w wieku XVIII i XIX.

Mięsopust

Okres od Trzech Króli do wtorku przed Środą Popielcową nazywa się karnawałem. Okres ten nazywano także mięsopustem albo mięsopustami. To dni kiedy Pan Jezus przebywał ze swoimi uczniami. Był to czas zabaw, tańców, widowisk, wielkiego ucztowania. W tym czasie młodzież przebierała się za Cyganów, Cyganki, Turków, diabłów. Czasami przebierano się za zwierzęta takie jak: niedźwiedź, koza, konik oraz za ptaki, najczęściej bociany i żurawie. Były to personifikacje bóstw płodności i urodzaju. Ich przybycie do domu miało oznaczać szczęście, radość, a także dobre urodzaje w polu. W tym czasie odbywały się również zapustowe tańce na urodzaj, na wysoki len i konopie, a także tańce mężczyzn na urodzaj ziemniaków, żyta, owsa.

Reklama

Wierni w tradycji ludowej szczegółowo wyjaśniają, dlaczego ten okres tak się nazywa. Stanisława Rostkowska tak opisuje ten czas: „Wesołym nazywamy, bo jeszcze nie przebrzmiał nam w głowie śpiew kolęd, radośnie wspominamy przybycia kolędników, odwiedzających rodzinę i znajomych, a szczególnie pamiątkę narodzenia Pana Jezusa. Karnawał to czas, na który przeważnie oczekują ludzie młodzi, to jest okres urządzania zabaw, wesel, różnego rodzaju wesołych, zbiorowych towarzyskich imprez. W dawnych latach, przeważnie w karnawale zawierano śluby małżeńskie. To czas bardziej wolny od pracy rolniczej. Ślub wyznaczano w tygodniu, najczęściej we wtorek, środę, nigdy w sobotę, niedzielę lub poniedziałek. Wesela odbywały się dwa dni, goście przemęczeni, więc Pan Bóg na próżno by oczekiwał w kościele na wiernych, gdyby weselowali się w sobotę lub niedzielę. Nazwa zapust przyjęła się od rozpusty; więcej rozrywki, zabawy, oczywiście tłuściejsze i smaczniejsze jedzenie”.

Zabawy ostatkowe

Zabawy na ostatki przeważnie organizowali mężczyźni, zamawiali kapelę. Godzili się z kapelą na odpowiednią sumę pieniędzy, którą następnie równo dzielono przez ilość uczestników zabawy i tak bawili się od zmroku do północy. Kiedy wybiła godz. 12 w nocy, wówczas kapela grała marsza i wszyscy radośnie rozchodzili się do swoich domów. Bawili się wszyscy razem. Natomiast dzieci oraz młodzież szkolna tańczyły za darmo. Najbardziej znane tańce to: poleczka, walczyk, oberek, chodzony. Starsi zaś chodzili tzw. kontra. Był to trudny taniec i nie każdy potrafił go zatańczyć.

Na ostatki organizowano zabawy ludowe, z którymi związane były różnego rodzaju przyśpiewki. Tańczono tzw. kokoszkę: „czekajże matko, jakiś posag dała, ślepa kokoszkę i wiązkę siana”. Tańczono także w tym czasie oberka, polkę i walca. W latach 50. lub 60. śpiewano m.in. takie przyśpiewki i piosenki, jak: „O mój rozmarynie, rozwijaj się”, „Rozkwitały pąki białych róż” albo „Koło mego ogródeczka zakwitała jabłoneczka”. W tym czasie śpiewano także pieśni partyzanckie, chociaż pod strachem i w zadumie nad celem życia tych młodych ludzi. W tym czasie śpiewano takie przyśpiewki towarzyskie jak: „Szła dzieweczko do laseczka”, „Tam na mostku, na zielonym”, „Zielony mosteczek”, „Wysokie płoty”.

Reklama

Tłusty czwartek

W tłusty czwartek szczególne znaczenie przywiązywano do pieczenia ciast. Był to wyjątkowy dzień pączków, najważniejszy pod tym względem w roku. Niektórzy bardzo szczegółowo opisują, jak przygotowywano pączki: posypywano pudrem, lukrowano, polewano czekoladą itp. Najlepsze pączki były „z duszą”, czyli z dżemem lub wiśnią w środku. Czasami nawet czyniono zakłady, kto więcej zje pączków.

Drugie miejsce wśród przygotowywanego ciasta na ten dzień zajmują faworki pudrowane, następnie kruche ciasteczka, tzw. amoniaczki oraz inne, jakie kto sobie wymyślił, ale nie był to już w sensie ścisłym obowiązek. Najważniejsze jednak były pączki. Gospodynie miały swoje przepisy i ściśle je ukrywały przed innymi. Każda gospodyni chciała wypaść jak najlepiej i żeby wszyscy ją chwalili. Tego dnia gospodynie przeważnie przygotowywały tłuste pokarmy, które spożywano przy kieliszku. Pączki tego dnia nazywano czwartkowymi.

W tłusty czwartek były też różnego rodzaju zwyczaje związane z przygotowywaniem i jedzeniem pączków. Dzieci i młodzież w szkole rysowały na tablicy duży, piękny klosz z pączkami albo talerz z faworkami, a na samym dole umieszczano następujący napis:

Panie profesorze,

bądź nam Pan łaskawy

dziś jest czwartek tłusty,

w domu są zapusty.

Rodzice pączki jedzą,

a dzieci w szkole głodne siedzą.

Smażeniu pączków i faworków towarzyszyły różnego rodzaju powiedzenia bądź przyśpiewki, które podobno wpływały na jakość ciasta. W tym względzie każda gospodyni miała swój własny sekret, którego skutecznie broniła. Nie chciała nikomu go zdradzić, nawet swoim najbliższym: „Powiedział nam Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa usłyszała i pączków namieszała”.

Zwyczaje ludowe

Okres ten charakteryzował się wieloma ciekawymi zwyczajami ludowymi. Niemalże każda wieś miała swoje zwyczaje, których pieczołowicie przestrzegano. W regionie nadbużańskim znany był zwyczaj pochowania basów. Polegał on na tym, że wywieziono ze wsi skrzypka i że od tego momentu, czyli od Środy Popielcowej nie będzie we wsi żadnych zabaw ani też wesel. Po wsiach i miastach w czasie zapustowych zabaw biegali poprzebierani za różnego rodzaju stwory chłopcy, stukali do okien, przeważnie tych domów, gdzie mieszkały panny. Zapraszano ich do domów na poczęstunek. Zapusty były praktykowane jako dni do znajomości i kojarzenia małżeństw. Tam, gdzie były karczmy, w te dni urządzano zabawy i hulanki.

W dniu kończącym zapusty różne panowały zwyczaje. Na obiad w ostatni dzień karnawału podawano potrawy mięsne. Tego dnia był także deser, z zasady były to pączki. Przy ich podawaniu wypowiadano następujące słowa: „Chwytaj pączek na widelec, przecież jutro już Popielec”. Gospodynie tego dnia przygotowywały żur. Było to chlebowe ciasto, które rozrabiano z wodą, a następnie gotowano.

Przed Środą Popielcową należało zniszczyć – wybić wszystkie garnki, ponieważ w okresie Wielkiego Postu nie gotowano posiłku, tylko jedzono na „sucho”, wszystko w duchu umartwienia. Po okresie Wielkiego Postu na nowo kupowano garnki gliniane, a niektórzy je sami wykonywali. Dzisiaj niestety już prawie całkowicie zanikła tradycja zabaw, tańców i bali karnawałowych, a jedynie na to miejsce pojawiły się dyskoteki młodzieżowe, nie mające nic wspólnego z prawdziwie pięknymi zabawami zamykającymi czas karnawału.

2019-02-27 11:01

Ocena: 0 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Dr Ewa Dąbrowska: czy post może przedłużyć nasze życie?

[ TEMATY ]

post

dieta

Bożena Sztajner/Niedziela

O tym, że przejadanie się nie służy zdrowiu, wiedziano już od dawna. Również w religii nieumiarkowanie w jedzeniu jest uważane za grzech, natomiast przeciwieństwo przejadania się, czyli post, to jeden z najważniejszych dobrych uczynków.

Post jest wielkim dobrodziejstwem dla znękanego licznymi chorobami współczesnego człowieka. Już żyjący w XVI wieku Paracelsus, uważany za jednego z ojców medycyny zachodniej, twierdził, że „post jest największym lekarstwem, to nasz lekarz wewnętrzny”, a amerykański pisarz Mark Twain powiedział: „Nawet mały post może znacznie więcej uczynić dla średnio chorego niż najlepsze leki i najlepsi lekarze”.

Dieta warzywno-owocowa jest w swej istocie także rodzajem postu, gdyż w porównaniu z tradycyjnym żywieniem dostarcza około pięciokrotnie mniej kalorii, białka oraz cukru i dwudziestokrotnie mniej tłuszczów.

Organizm, próbując się dostosować do tak skromnego żywienia, dokonuje całkowitego przeprogramowania – co ciekawe zawsze prozdrowotnie. Również moje doświadczenia z postem jako metodą leczenia potwierdzają jego wspaniałą potęgę leczniczą.

Obecnie istnieje bogate piśmiennictwo naukowe dotyczące postów, które donosi, że wszelkie przerwy w żywieniu, a zwłaszcza popularne ostatnio posty przerywane, są skuteczną metodą nie tylko profilaktyki i odwracania chorób, ale także przyczyniają się do odmłodzenia i przedłużenia życia. To niebywałe, że organizm ma zaprogramowane w genach samoleczenie i nawet wydłużanie życia – wystarczy tylko trochę postu, a reszta dokona się sama.

Zalety postu są niewątpliwe. W praktyce jednak zdarzają się sytuacje, w których to wyzwanie może przerastać nasze możliwości z przyczyn – wydawałoby się – prozaicznych: po prostu problemów z gryzieniem. U jednych są to braki w uzębieniu, u innych nasilona paradontoza i rozchwiane zęby. Są też osoby z obrzękiem błony śluzowej jamy ustnej, co uniemożliwia im spożywanie posiłków stałych, gdyż ciągle przygryzają błonę śluzową od strony policzków. W takich przypadkach wersja płynna diety okazuje się niezwykle przydatna.

Przypominam sobie także ciężki przypadek pacjenta, od dziesięciu miesięcy sparaliżowanego prawostronnie w wyniku udaru, który nie był w stanie nawet połykać pokarmów. Wówczas podawaliśmy mu przez sondę do żołądka potrawy z diety warzywno-owocowej w postaci koktajli (ang. smoothies) z surowych i gotowanych warzyw i owoców (zawierających bezcenny błonnik). Jakie było nasze zaskoczenie, gdy zaledwie po dziewięciu dniach kuracji nasz pacjent mógł już samodzielnie poruszyć sparaliżowaną ręką i nogą.

Same mechaniczne problemy związane z gryzieniem to nie jest jedyny powód przydatności płynnej wersji diety. Istnieje jeszcze aspekt psychiczny, związany z samą dietą warzywno-owocową. Otóż niektóre osoby, zwłaszcza na początku kuracji, mogą odczuwać niechęć do spożywania surowek. Sam widok albo zapach warzyw i owoców przyprawia takich pacjentów o odruchy wymiotne. Chętnie szukają innego rodzaju jedzenia, ale to – jak wiadomo – przerwałoby dobroczynny post. Pozostają więc im tylko marzenia o ulubionych potrawach, a to prowadzi do frustracji.

Jak widać, przywiązanie do tradycyjnego jedzenia jest bardzo silnym nawykiem. Zwykle w takich przypadkach polecaliśmy kilkudniowy „przerywnik” diety na samych sokach i najczęściej udawało się przebrnąć przez ten początkowy kryzys. Teraz proponujemy wersję płynną, w ktorej różnorodność koktajli stanowi ciekawą odmianę wobec tradycyjnej diety surowkowej.

Wiele osob wyraża chęć spróbowania przygotowanych w ten sposób potraw. Zwykle, jeżeli pojawiają się trudności z przeprowadzeniem postu warzywno-owocowego, pacjenci pytają, czy mogą przejść na żywienie pełnowartościowe. Otóż zawsze można przejść na żywienie pełnowartościowe, ale warto powracać do okresowych postów. Pamiętajmy, że aby cofnąć przewlekłe choroby (miażdżycę, cukrzycę, zwyrodnienia itd.), potrzeba ujemnego bilansu kalorycznego, a więc postu, który uruchamia spalanie tłuszczów i powoduje powstawanie ketogenów.

Dieta warzywno-owocowa jest właśnie przykładem diety ketogennej, która ma wiele korzyści zdrowotnych, a wśród nich cenną właściwość – uruchamia autofagię, czyli „samozjadanie”. W takim przypadku uszkodzone struktury czy zwyrodniałe białka są w pierwszym etapie niszczone, a następnie zamieniane na elementy zdrowe w procesie regeneracji. Samo żywienie pełnowartościowe nie cofa chorób, natomiast przeplatanie go postem – czyli tzw. posty przerywane – jest uznaną metodą leczenia z powodu swojej skuteczności i zyskuje rosnącą popularność.

Serdecznie polecam Państwu książkę Beaty Dąbrowskiej o diecie w wersji płynnej. Mam nadzieję, że zawarte w niej wartościowe przepisy będą cenną pomocą w przeprowadzeniu postu nie tylko dla mających kłopoty z gryzieniem, ale dla wszystkich, ktorzy szukają ciekawej formy urozmaicenia diety.

_______________________________________________

Artykuł zawiera treść wstępu do książki „Dieta warzywno-owocowa dr Ewy Dąbrowskiej w postaci płynnej”, Wydawnictwo WAM. Sprawdź więcej: Zobacz

wydawnictwowam.pl

CZYTAJ DALEJ

On przemawia

Poruszył serca i umysły ludzi na całym świecie, zaskoczył młodych i starszych. Mówiono i pisano o nim w różnych zakątkach świata. Swoją dojrzałością zadziwił wszystkich. W dziejach historii Polski nie było dotąd nikogo, kto byłby tak popularny jak on. Spośród polskich świętych sławą mogą jedynie porównywać się z nim św. Jan Paweł II i św. Faustyna Kowalska.

Mimo że od jego śmierci upłynęły ponad cztery wieki, wciąż fascynuje kolejne pokolenia. Św. Stanisław Kostka, bo o nim mowa, urodził się 28 grudnia 1550 r. w rodzinie arystokratycznej. Jego ojciec, Jan Kostka, był kasztelanem zakroczymskim – ważną osobą w strukturach państwa polskiego, a dziadek – sekretarzem króla. Także inni jego krewni zajmowali eksponowane stanowiska w państwie polskim. Jednym słowem, była to zamożna, wpływowa rodzina magnacka.

Rodzina

II połowa XVI wieku to czas, w którym na ziemiach polskich dynamicznie rozwijał się protestantyzm i reformacja, prądy dążące do przeciwstawienia się Kościołowi katolickiemu oraz papieżowi. Działaniom reformatów towarzyszyło podsycanie nastrojów niezadowolenia wśród szlachty i magnaterii, co nieraz prowadziło do przejmowania siłą kościołów i ich grabienia.

Stanisław Kostka miał trzech braci i dwie siostry. Rodzicom zależało na dobrym wychowaniu i wykształceniu dzieci. Pierwsze nauki Stanisław pobierał w domu rodzinnym pod okiem Jana Bilińskiego. W wieku 14 lat wraz ze starszym bratem Pawłem udał się do Wiednia do renomowanej, znanej szkoły, prowadzonej przez jezuitów. Początkowo musiał zmierzyć się z tym, aby odnaleźć się z powodu oddzielenia od rodziny oraz konieczności uzupełnienia braków w edukacji, bowiem szkoła jezuicka w Wiedniu była na bardzo wysokim poziomie. Stanisław stosunkowo szybko nadgonił zaległości, tak że pod koniec trzeciego roku nauki należał do grona najlepszych uczniów.

Choroba

W tym samym czasie w jego życiu zaszła kolejna zmiana – musiał wyprowadzić się z domu przynależącego do zakonu jezuitów i przenieść wraz z bratem i wychowawcą Janem Bilińskim na kwaterę prywatną wynajmowaną u protestanta, gdyż władze państwowe wymówiły zakonowi budynki.

Niedługo później w grudniu 1565 r. Stanisław zapadł na bardzo poważną chorobę. Był przekonany, że umrze, a zarazem bolało go to, że nie mógł przyjąć Komunii św., gdyż najemca mieszkania nie chciał wpuścić do budynku katolickiego księdza. W nocy Stasiowi Kostce ukazała się św. Barbara w towarzystwie aniołów i udzieliła mu Komunii św. Niedługo potem objawiła mu się Najświętsza Maryja Panna, która złożyła w jego dłonie Dzieciątko Jezus, mówiąc, by wstąpił do zakonu jezuitów.

Stał się cud – następnego dnia rano Stanisław Kostka wstał zdrowy i jak gdyby nic podjął swoje wcześniejsze obowiązki, co wywołało zaskoczenie otoczenia, gdyż jeszcze niedawno wydawało im się, że nie przeżyje najbliższej doby. Niedługo później Stanisław postanowił wstąpić do Towarzystwa Jezusowego. Napotkał jednak na opór ze strony najbliższych, którzy nie aprobowali jego decyzji. W tamtych czasach jezuici nie przyjmowali nikogo bez zgody rodziców. Stanisław Kostka udał się osobiście do prowincjała zakonu w Wiedniu, prosząc o przyjęcie, lecz nic nie osiągnął. Doświadczając przykrości ze strony rodziny, szczególnie starszego brata, postanowił uciec z domu i wstąpić do zakonu jezuitów.

Realizacja marzeń

Pokonał 650 km w przebraniu żebraka. Dotarł do Dylingi, gdzie poprosił o przyjęcie do Towarzystwa Jezusowego. Został przyjęty na próbę. Jezuici obawiali się, że wstąpienie w ich szeregi młodego arystokraty bez zgody rodziców może przysporzyć im problemów. Mimo to uszanowali jego decyzję i skierowali go do Rzymu, gdzie rodzina Kostków nie miała już tak silnych wpływów. W październiku 1567 r. Stanisław został przyjęty w Rzymie do Towarzystwa Jezusowego, gdzie rozpoczął dalszą naukę i złożył śluby zakonne. Był gorliwym czcicielem Najświętszej Maryi Panny, głęboko przeżywał relację z Jezusem Eucharystycznym.

Przepowiedział swoją chorobę. 10 sierpnia 1568 r. napisał list do Najświętszej Maryi Panny, prosząc, by mógł dostąpić łaski śmierci w dniu Jej Wniebowzięcia. Był to akt niezrozumiały dla wielu, ponieważ w tamtym czasie Stanisław nie miał problemów zdrowotnych. Zakonnicy uznali to za przejaw młodzieńczej egzaltacji i nie wzięli na poważnie jego słów. Gdy 10 sierpnia, w dniu napisania listu, poczuł się źle, jeden ze współbraci powiedział, że trzeba by większego cudu, by zmarł z powodu tak błahej choroby. Tymczasem pięć dni później Stanisław Kostka już nie żył. Osoby, które były świadkami jego śmierci, zeznawały później, że było to nadzwyczajne wydarzenie, o czym świadczył nie tylko jego spokój, ale też to, iż jego twarz promieniowała nieznanym światłem. Umierający Stanisław wyznał im, że właśnie widzi Najświętszą Maryję Pannę w gronie dziewic, która przychodzi, by go zabrać.

Po śmierci

Krótko po śmierci Stanisława Kostki – nieświadomy tego – przybył do Rzymu jego brat Paweł, wysłany tam przez ojca, by zabrać go do domu. Na miejscu przeżył zaskoczenie, widząc tłumy przybywające do miejsca, gdzie mieszkał, przebywał i zmarł jego brat.

W tym czasie prowincjałem zakonu był św. Franciszek Borgiasz, który przezornie nakazał mistrzowi nowicjatu spisać życiorys Stanisława Kostki i rozesłać go po całym świecie. Tym sposobem niedługo po jego śmierci życiorys Stasia był dostępny w języku angielskim, francuskim, włoskim, niemieckim, a nawet chińskim. Nigdy wcześniej w historii Kościoła nie powstało tak wiele dzieł – obrazów, fresków, rzeźb i figur – przedstawiających jakiegoś świętego i wydarzenia z jego życia, jak w przypadku Stanisława Kostki.

Jednocześnie miały miejsce liczne cuda za wstawiennictwem młodego jezuity. Jego orędownictwu przypisywano wygranie bitwy z Turkami pod Chocimiem w 1621 r. Jak zaświadczył o. Oborski, widział go wtedy na obłokach, jak błagał Maryję o pomoc i zwycięstwo. Także Jan Kazimierz uznał, że bitwa pod Beresteczkiem została wygrana dzięki wstawiennictwu św. Stanisława. W 1674 r. Stasiu Kostka został ogłoszony patronem Korony Polskiej i Litwy. Jego śmierć wpłynęła także pozytywnie na przemianę rodziny. Jego brat Paweł był później świadkiem beatyfikacji swojego brata.

W kolejnych odcinkach przedstawimy bliżej jego sylwetkę.

CZYTAJ DALEJ

Papież mianował wiceregenta diecezji rzymskiej

2020-09-19 17:20

PAP

Papież Franciszek mianował wiceregenta diecezji rzymskiej. Będzie nim jej dotychczasowy biskup pomocniczy Giampiero Palmieri. Został on jednocześnie wyniesiony do godności arcybiskupa.

Wiceregent bezpośrednio wspomaga, a w razie potrzeby zastępuje papieskiego wikariusza diecezji rzymskiej (obecnie jest nim kard. Angelo De Donatis) w rządzeniu diecezją w imieniu papieża, który jest biskupem Rzymu. Ponieważ kardynał wikariusz faktycznie zarządza diecezją, wiceregent pełni przy nim funkcję analogiczną do wikariusza generalnego.

Urząd wiceregenta był nieobsadzony od 2017 roku, gdy pełniący tę funkcję abp Filippo Iannone został przewodniczącym Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych. Wcześniej nie było wiceregenta w latach 2010-12. Z kolei w latach 1953-60 i 1969-72 diecezja rzymska miała po dwóch arcybiskupów wiceregentów.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję