Reklama

Niedziela w Warszawie

Wielki skok lat trzydziestych

Warszawę w latach 30. XX wieku nazywano Małym Paryżem lub Paryżem Północy. Była elegancka, bywała modna, miała prawdziwie europejski styl

Niedziela warszawska 8/2017, str. 6

[ TEMATY ]

historia

Wikipedia

Plac Unii Lubelskiej w latach 30.

Plac Unii Lubelskiej w latach 30.

To lata 30. XX wieku przesądziły o tym, że o stolicy z czasów dwudziestolecia międzywojennego wspominano z nostalgią. Właśnie wtedy Warszawa stała się europejską metropolią. Eleganckie domy, kamienice, ogrody, budynki użyteczności publicznej wyrastały jak grzyby po deszczu.

Rozwój Warszawy nabrał zupełnie nowego tempa. Miasto zyskało kilka nowych dzielnic mieszkalnych, jak Mokotów, Żoliborz czy Bielany. Asfaltowano ulice, zbudowano lotnisko na Okęciu oraz linię średnicową, łączącą brzegi Wisły. Miasto kwitło, było coraz piękniejsze.

Kryzys nad Wisłą

Reklama

Jeszcze w czasie wojny polsko-bolszewickiej Warszawa liczyła ok. 900 tys. mieszkańców, by po 20 latach osiągnąć ponad 1,3 mln. Ten skok nie był przypadkowy, wynikał z rozbudowy miasta i imigracji. Miasto – w którym nie było tak wielkich problemów ze znalezieniem pracy jak w innych rejonach kraju, w którym powstawały nowe instytucje państwowe – przyciągało.

Mieszkańcy w dużej części stłoczeni początkowo na obszarze mniej więcej dzisiejszego centrum i na Pradze, doczekali się stopniowej rozbudowy miasta na południe, północ i zachód. Radykalnej poprawie uległy warunki mieszkaniowe, higieniczne i socjalne w popularnych czynszówkach.

Przy pl. Napoleona powstał najwyższy apartamentowiec w ówczesnej Europie – Prudential. Rozwijała się kultura, nauka, szkolnictwo wyższe. W 1939 r. Warszawa miała 20 teatrów i 70 kin, 9 wyższych uczelni.

Reklama

Choć lata 30. źle się dla Warszawy zaczęły, wielki kryzys dotarł także nad Wisłę, hamując różne ambitne plany, później było nadspodziewanie dobrze. Stało się to z dużym udziałem prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego. Za jego prezydentury wybrukowano dziesiątki kilometrów ulic, rozbudowano system komunikacji, rozpoczęto budowę bulwarów nad Wisłą. To właśnie wtedy Warszawę nazwano Małym Paryżem lub Paryżem Północy.

Olimpiada na Siekierkach

Fotografie Warszawy z drugiej dekady II RP, także te zgromadzone w wydanym właśnie albumie „Warszawa lata 30.” w serii „Foto retro”, pokazują, jak pięknym miastem była stolica Polski. I jak pięknym mogłaby być.

W 1938 r. Zarząd Miasta zatwierdził doprecyzowany – i realizowany już wstępnie w poprzednich latach – plan zagospodarowania. Ale nie udało się go już wprowadzić. Plan przewidywał budowę reprezentacyjnej dzielnicy rządowej na Polu Mokotowskim, Świątyni Opatrzności w miejscu dzisiejszego Szpitala AM na Banacha, nowego lotniska na Gocławiu, czterech nowych mostów przez Wisłę. Nie zdążono też wytyczyć do końca wielu nowych założeń urbanistycznych na Siekierkach, Bielanach, Powązkach, Sadach Żoliborskich i Pradze-Południe.

W 1940 r. miała odbyć się w Warszawie Wystawa Światowa, a w planach było też zorganizowania w 1948 r. lub 1952 r. – igrzysk olimpijskich. Na potrzeby tych wydarzeń powstały plany budowy dużej dzielnicy wystawowej w okolicach dzisiejszego Stadionu Narodowego, Stadionu Olimpijskiego na Siekierkach.

Rozwój Warszawy przerwany został przez agresję Niemców w 1939 r. Gdyby nie było hekatomby wojennej, to dziś stolica Polski byłaby zupełnie innym miastem. Przedwojenne plany rozbudowy brzmią dziś bardziej fantastycznie, niż np. plany budowy... pięciu linii metra.

Jeszcze normalnie

Zdjęcia z 1938 r. pokazują budowę nowego Dworca Głównego i toru wyścigów konnych na Służewcu, Wybrzeże Gdańskie po przebudowie, wystawę „Warszawa wczoraj, dziś i jutro”, która przyciągała tłumy mieszkańców stolicy. Jeszcze wtedy jutro rysowało się w kolorowych barwach.

Jak celnie stwierdza we wstępie do albumu Jerzy Majewski, lata 30. źle się zaczęły dla Warszawy, ale jeszcze gorzej się skończyły. Ich koniec wyznacza niemiecka agresja i wybuch II wojny światowej.

Choć wiosną 1939 r. armia niemiecka wkroczyła do Czechosłowacji, nie od razu w Warszawie zaczęło narastać poczucie zagrożenia. Ostrzeżenia przed możliwą wojną przyjmowano z niedowierzaniem. Warszawa wydawała się jeszcze toczyć normalne życie.

Dopiero w ostatnich tygodniach przed wybuchem wojny wygląd Warszawy zmienił się. Zdjęcia w albumie pokazują kolejki przed sklepami, powrót z odpoczynku w Wiśle prezydenta Ignacego Mościckiego. Kopano rowy przeciwlotnicze, a z wakacji nad morzem i w górach pospiesznie wracały tysiące opalonych młodych ludzi.

2017-02-15 15:05

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Filmowa opowieść o Januszu Krupskim

Niedziela Ogólnopolska 8/2013, str. 26

[ TEMATY ]

historia

film

Kadr z filmu "Niepodległy - opowieść o Januszu Karpińskim"

Kadr z filmu

Niedawno, bo 21 stycznia br., minęło 30 lat od porwania w Warszawie, wywiezienia do Kampinosu i oblania tam żrącą cieczą młodego antykomunistycznego opozycjonisty - Janusza Krupskiego. Ledwie 1,5 miesiąca wcześniej został on zwolniony z Ośrodka Odosobnienia w Lublinie, do którego trafił po blisko rocznym ukrywaniu się z powodu wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Bandyckiej napaści na niego dokonała trójka esbeków z Samodzielnej Grupy „D” Departamentu IV MSW, z późniejszym zabójcą ks. Jerzego Popiełuszki - Grzegorzem Piotrowskim na czele. Poparzony aż do utraty przytomności mieszaniną ługu, fenolu i lizolu i cudem odratowany z silnych oparzeń, niespełna 32-letni wtedy działacz „Solidarności” uchodził w opinii szczególnie brutalnych funkcjonariuszy osławionej komórki operacyjnej peerelowskiej bezpieki, zajmującej się głównie dezintegracją Kościoła katolickiego, za szczególnie groźnego wroga.

CZYTAJ DALEJ

Abp Gądecki: mamy dbać o dobro skrzywdzonych, a nie o wizerunek instytucji Kościoła

2021-09-19 16:57

[ TEMATY ]

abp Stanisław Gądecki

wykorzystywanie

ofiary

Episkopat news

Abp Stanisław Gądecki

Abp Stanisław Gądecki

- Gromadzimy się tutaj, żeby leczyć się z obojętności, a tym bardziej z lekceważenia krzywdy – powiedział przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Stanisław Gądecki witając uczestników warszawskiej konferencji „Ochrona dzieci Bożych naszą wspólną misją”.

Zorganizowały ją: Papieska Komisja ds. Ochrony Małoletnich i Konferencja Episkopatu Polski. – Przyjmujemy do serca wezwanie Ojca Świętego Franciszka, żeby nie dbać przede wszystkim o wizerunek instytucji [Kościoła], (…) ale skupić się na dobru skrzywdzonych – zadeklarował hierarcha.

CZYTAJ DALEJ

Święci na ulicach Wrocławia

2021-09-19 22:12

[ TEMATY ]

relikwie

św. Stanisław

św. Dorota

procesja

archidiecezja wrocławska

Magdalena Lewandowska

Ulicami Wrocławia przeszła procesja z relikwiami śś. Stanisława i Doroty

Ulicami Wrocławia przeszła procesja z relikwiami śś. Stanisława i Doroty

Już po raz 24 przez wrocławski Rynek przeszła procesja z relikwiami śś. Stanisława i Doroty.

Procesja nawiązuje do średniowiecznej tradycji, a wskrzeszona została po powodzi w 1997 r. Wrocławianie dziękują w niej za uchronienie od wielkiej wody i innych kataklizmów i proszą – za wstawiennictwem świętych – o dalszą opiekę nad miastem. – Nasze wyjście na ulice miasta to nie okazja, by protestować przeciw komuś. To świadectwo wiary, że Bóg powołuje nas do świętości. Prosimy Boga o zachowanie od naturalnych kataklizmów, ale też by zachował nas od jakichkolwiek duchowych klęsk – mówił w Bazylice Garnizonowej ks. Arkadiusz Krziżok, dyrektor Wydziału Duszpasterskiego Wrocławskiej Kurii.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję