Reklama

Historia

Bohaterowie września 1939

Kampania 1939 r., która rozpoczęła II wojnę światową, przez wiele lat była pożywką dla propagandy – niemieckiej, sowieckiej i polskiej, rozpowszechnianej przez przeciwników władz II Rzeczypospolitej. Wojsko Polskie, Polacy stoczyli w 1939 r. heroiczny bój o swoją ojczyznę – trzeba o tym pamiętać, przywołując obraz wojny zakończonej wielką klęską

Niedziela Ogólnopolska 35/2016, str. 20-21

[ TEMATY ]

wojna światowa

Reprodukcja Piotr Kamionka/East News

Hitler obserwuje bombardowanie Warszawy

Polska w 1939 r. nie miała szans sama się obronić. Armia niemiecka była w tamtych czasach światową potęgą. Niemcy przewyższały Polskę pod każdym względem, m.in. liczbą ludności, siłą gospodarki, zaawansowaniem w dziedzinie nowoczesnej techniki. Armia Hitlera górowała nad Wojskiem Polskim liczebnością, ilością i jakością sprzętu. Niemcy jako jedni z pierwszych utworzyli wielkie jednostki pancerne, a także wyposażyli czołgi, samoloty i piechotę w radiostacje. To właśnie łączność sprawiała, że na polach bitew różne rodzaje broni mogły się wspierać. Współdziałanie jednostek pancernych z lotnictwem dawało Niemcom znaczną przewagę w polu nad przeciwnikiem. Polacy dorównywali wrogom w sztuce dowodzenia i jakości wyszkolenia oficerów i żołnierzy.

W 1939 r. władze II Rzeczypospolitej, zdane w kwestii obrony kraju na pomoc sojuszników – Francji i Wielkiej Brytanii, były zmuszone do podjęcia decyzji nieracjonalnych z punktu widzenia wojskowego, a mających znaczenie polityczne. Aby uniemożliwić Hitlerowi zajęcie jakichkolwiek przygranicznych ziem bez walki, zdecydowały o rozproszeniu naszej armii wzdłuż całej granicy z Niemcami. To posunięcie wykluczało ewentualne zarzuty, że Polska sama oddała teren zajęty przez wroga, np. Gdańsk czy część Śląska.

Pierwszy twardy bój

Choć pierwsze w tej wojnie pociski spadły na położony ok. 15 km od granicy z Niemcami Wieluń, zbombardowany niemiłosiernie przez Luftwaffe, to na Westerplatte doszło do pierwszego starcia Polaków z wojskiem Hitlera. Tylko 182 oficerów i żołnierzy strzegło Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte u wejścia do polskiego portu w Gdańsku. Placówka miała status miejsca chronionego prawem międzynarodowym. Mimo to Niemcy przypuścili szturm na Westerplatte. Na półwysep posypały się pociski z ciężkich dział pancernika „Schleswig-Holstein” już o godz. 4.45 rano 1 września 1939 r. Świat śledził przez radio doniesienia z wojny w Polsce, również te o bohaterskiej obronie Westerplatte. Aż 7 dni wytrzymała polska załoga dowodzona przez mjr. Henryka Sucharskiego i jego zastępcę kpt. Franciszka Dąbrowskiego. Atakowało ich 3,5 tys. Niemców, bombardowały sztukasy. Po kapitulacji na Westerplatte przybył na inspekcję sam Hitler.

Reklama

Marsz na stolicę

Główne uderzenie na Polskę wyszło ze Śląska Opolskiego ku Warszawie, przeprowadzone przez niemiecką 10. Armię dowodzoną przez gen. Waltera von Reichenaua, która liczyła 100 tys. żołnierzy, 284 działa, 820 czołgów i 470 wozów pancernych oraz ok. 500 samolotów. Jej zadaniem było przerwanie frontu pod Częstochową i jak najszybsze przedostanie się na przedpola Warszawy. Niemcy zastosowali doktrynę wojny błyskawicznej – Blitzkriegu – przy użyciu zmasowanych sił pancernych (klinów pancernych), wspieranych przez lotnictwo. Dla Hitlera duże znaczenie miał czas – dotarcie jego wojsk w ciągu 3-4 dni do Warszawy miało pokazać Zachodowi słabość Polski i wskazać na niedorzeczność udzielania jej pomocy. Hitler zakładał, że Francja i Wielka Brytania w takiej sytuacji nie wypowiedzą wojny Niemcom.

1 września Niemcy natrafili na opór na polach pod Mokrą na ziemi częstochowskiej. Niemiecka 4. Dywizja Pancerna, wyposażona w 425 czołgów i wozów pancernych, 80 dział i moździerzy, wspierana przez setki samolotów szturmowych, stoczyła bój z wielokrotnie słabszą Wołyńską Brygadą Kawalerii pod dowództwem płk. Juliana Filipowicza. Ułani walczyli pieszo, z użyciem m.in. broni maszynowej i dział. Konie służyły do przemieszczania się wojska. Na gruntowych polskich drogach koń był znakomitym środkiem transportu. W tych realiach walka przy użyciu oddziału kawalerii mogła być nie gorszym rozwiązaniem niż np. atak czołgów, jeszcze dość prymitywnych na tym teatrze wojny, w pierwszej fazie II wojny światowej. Zresztą czołgi były zbyt kosztowne dla polskiego budżetu, dlatego mieliśmy ich niewiele, np. lekki czołg 7 TP kosztował ogromną jak na owe czasy kwotę 231 tys. zł. Ułani w bitwie pod Mokrą, podobnie jak w całej wojnie 1939 r., bili się bardzo dobrze. Nie było szarż na niemieckie czołgi, co rozgłaszała najpierw goebbelsowska, a potem komunistyczna propaganda. 1 września 1939 r. męstwo ułanów i świetne dowodzenie płk. Filipowicza sprawiły, że po całodniowej walce nie udało się potężnej niemieckiej dywizji pancernej przełamać polskiej obrony pod Mokrą. Blitzkrieg został nieco zahamowany. Wołyńska Brygada Kawalerii poniosła jednak duże straty: ok. 500 ułanów zostało zabitych bądź rannych. Straty ludzkie ze strony niemieckiej nie są znane (ze względów propagandowych Niemcy pomijali w meldunkach fakty dużych strat w ludziach i sprzęcie). Pozostawili oni na polu bitwy pod Mokrą, według różnych relacji, od 60 do 100 czołgów.

„Germania” w odwrocie

Również na innych przyczółkach w kampanii 1939 r. nie brakowało przykładów polskiego bohaterstwa, np. ciężki bój z Polakami przyszło stoczyć Niemcom nocą z 15 na 16 września 1939 r. w Mużyłowicach. Idące w kierunku Lwowa przez Lasy Janowskie polskie wojska starły się tam z pułkiem zmotoryzowanym SS „Germania”.

Reklama

Stacjonujące we wsi Mużyłowice oddziały SS zostały zaatakowane przez nasze oddziały z 11. Karpackiej Dywizji Piechoty i 38. Dywizji Piechoty Rezerwowej – 49. pułk piechoty wraz z I batalionem 98. pułku piechoty. Dowódca 11. Karpackiej Dywizji Piechoty płk dypl. Bronisław Prugar-Ketling zanotował m.in.: „Strzelcy 49. pp wtargnęli już do środka wsi, siekąc i kłując bagnetem każdego, kto im się pod rękę nawinął. Odzywające się od czasu do czasu seriami strzały pistoletów maszynowych urywały się nagle, w połowie magazynków. Czuło się, że ręka, która jeszcze przed ułamkiem sekundy naciskała spust, martwieje i bezładnie opada, sparaliżowana uderzeniem kolby lub pchnięciem bagnetu. Nie słychać było żadnych okrzyków. Bój toczył się w ciemnościach i złowrogiej ciszy. Nikt nim już nie kierował – nikt o pardon nie prosił. Wrażenie było niesamowite. Toteż groza, jaka opanowała Niemców, musiała przewyższać wszystkie dotychczasowe ich przeżycia. Z takim zaskoczeniem i z takim atakiem nie spotkali się zapewne nigdy. Trupy, które oglądaliśmy później, miały wyraz straszny. Trwoga, wśród której ginęli, nie znikła z ich twarzy. Wysiedliśmy z samochodu i pieszo podążaliśmy za cichnącym i dogorywającym odgłosem nocnego szturmu. (...) Przecieraliśmy oczy, by się upewnić, czy to nie złudzenie, tak nieprawdopodobnie zdobycz ta wyglądała. Wieś duża, bogata, o szerokich podwórzach i ogrodach, zawalona była sprzętem i materiałem wojennym po brzegi”. Pułk SS „Germania” został rozbity i wycofał się na tyły. Polskie straty także były znaczne. Do Lwowa dotarło niewielu naszych, a 11. Karpacka Dywizja Piechoty po dalszych ciężkich walkach została rozwiązana przez jej dowódcę.

Mimo bohaterstwa Polaków w kampanii wrześniowej, po napadzie Sowietów 17 września 1939 r. nasza ojczyzna została wkrótce ponownie, jak w epoce rozbiorowej, wymazana z mapy Europy. Niemcy i Związek Sowiecki wypełniły plan ustalony w tajnym protokole paktu Ribbentrop-Mołotow. Mocarstwa Zachodu znały ustalenia Hitlera i Stalina, jednak nie zrobiły nic, aby przeszkodzić tyranom w rozgrabieniu Polski. Pomogły im za to swoją zdradą. My wypełniliśmy sojusznicze zobowiązania, broniliśmy się i związaliśmy główne niemieckie siły na wystarczająco długi czas, aby Francuzi i Brytyjczycy zdążyli zmobilizować swoje armie. Oni jednak swoich zobowiązań nie wypełnili, skazując Polskę na zagładę.

2016-08-24 09:00

Ocena: 0 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

III wojna światowa trwa

Po amerykańskim zamachu na gen. Sulejmaniego i wstrzemięźliwej odpowiedzi Iranu świat odetchnął z ulgą. Trzecia wojna nie wybuchnie! To nieprawda. Ona trwa, tylko w kawałkach – przekonuje papież Franciszek.

Nocny atak z 2 stycznia br., w którym Stany Zjednoczone zabiły irańskiego generała Kassema Sulejmaniego na ziemi irackiej, wraz z pięcioma członkami ruchu irackiego i dwoma Irańczykami, zaalarmował cały świat. Rozkaz zabicia irańskiego generała wraz z jego bliskimi współpracownikami w Iraku został wydany bezpośrednio przez amerykańskiego prezydenta Donalda Trumpa. Nigdy wcześniej konfrontacja między Iranem a USA nie osiągnęła tak wysokiego napięcia. Świat przeraził się, że ewentualna wojna regionalna mogłaby wywołać konflikt światowy.

Głos papieża Franciszka

Kiedy o skutkach tej akcji militarnej dyskutuje się w ONZ i w dyplomacjach największych krajów, wiele osób ponownie myśli o tym, co powiedział papież Franciszek 25 sierpnia 2014 r., gdy wrócił z podróży do Korei Południowej: „Weszliśmy w trzecią wojnę światową, tyle że w niej walczy się w kawałkach, w rozdziałach”. Tak, to wojna światowa w kawałkach, o której papież wspomina wiele razy.

13 września 2014 r. w homilii podczas Mszy św., która została odprawiona na cmentarzu-pomniku wojskowym w Redipuglia z okazji 100. rocznicy wybuchu I wojny światowej, Franciszek powiedział: „Również dziś, po drugiej klęsce kolejnej wojny światowej, można chyba mówić o trzeciej wojnie, prowadzonej «w kawałkach», ze zbrodniami, mordami, zniszczeniami... ”. „Wojna jest szaleństwem, jej planem rozwoju jest zniszczenie: chęć rozwijania się przez zniszczenie!” – doprecyzował papież. I dodał jeszcze: „Także dziś jest wiele ofiar... Jak to jest możliwe? Jest to możliwe, ponieważ także dziś za kulisami są interesy, plany geopolityczne, żądza pieniędzy i władzy, jest przemysł zbrojeniowy, który wydaje się tak bardzo ważny!”.

Franciszek potępił wojnę powtórnie 9 stycznia 2020 r., gdy przemawiał do ponad 180 ambasadorów akredytowanych przy Stolicy Apostolskiej. „Wspólnota ludzka – powiedział – nosi znaki i rany wojen, które następowały jedna po drugiej, z coraz większą zdolnością niszczycielską, a które nieustannie uderzają zwłaszcza w najuboższych i najsłabszych. Niestety, nowy rok nie wydaje się układać w konstelację znaków podnoszących na duchu, ale raczej narastającego napięcia i przemocy”.

Oblicze świata

Konflikt między Stanami Zjednoczonymi a Iranem nie jest jedyny, w którym zderzają się siły zbrojne. Tylko na Bliskim Wschodzie dochodzi do starć wojskowych w Libii, Syrii, Iraku i Jemenie. W Afryce są konflikty w Burkina Faso, Republice Środkowoafrykańskiej, Sudanie Południowym, Demokratycznej Republice Konga. W Azji są starcia w Afganistanie i konflikty z grupami fundamentalistów w Birmie/Myanmarze, na Filipinach, w Pakistanie. W obu Amerykach jesteśmy świadkami konfliktów z grupami rebeliantów w Kolumbii i konfliktu z handlarzami narkotyków w Meksyku. A w Wenezueli mamy do czynienia z sytuacją kryzysu humanitarnego. W Europie sytuacja na granicy Rosji z Ukrainą jest niestabilna.

W ramach trwających konfliktów zostały nałożone sankcje handlowe na Koreę Północną, Iran, Rosję, Syrię, Wenezuelę. Świat jako całość cierpi także z powodu wojny handlowej, w której Stany Zjednoczone ogłosiły wprowadzenie nowych ceł w szczególności dla Chin i Europy. Koszty gospodarcze i ludzkie tej wojny w kawałkach są ogromne. Według danych Pax Christi, od początku pierwszej wojny w Iraku konflikty zbrojne na Bliskim Wschodzie kosztowały łącznie 6 bln dol. i spowodowały śmierć pół miliona ludzi. W wyniku samego konfliktu syryjskiego, który rozpoczął się w 2011 r., zginęło ponad pół miliona osób, a ponad 6,5 mln zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów.

Proroczy głos papieży

Gdyby jednak świat wysłuchał ostrzeżeń papieży, uniknięto by ogromnych strat ludzkich i ekonomicznych dwóch pierwszych wojen światowych. 1 sierpnia 1917 r. Benedykt XV wysłał list do przywódców narodów biorących udział w wojnie, w którym napisał: „Zwracam się do was, którzy ponosicie los wojujących narodów w tej tragicznej godzinie: ożywia nas droga i słodka nadzieja jak najszybszego zakończenia tej ogromnej walki, która z dnia na dzień wydaje się bezużyteczną masakrą”.

W orędziu radiowym nadanym 24 sierpnia 1939 r., kilka dni przed wybuchem II wojny światowej, Pius XII powiedział: „Z pokojem nic się nie traci, z wojną zaś traci się wszystko. Niech ludzie znów się zrozumieją. Podejmują działania. Postępując zgodnie z dobrą wolą i szanując wzajemne prawa, zdadzą sobie sprawę, że ze szczerych i aktywnych negocjacji nigdy nie jest wykluczony honorowy sukces”.

Dokument z Abu Zabi

Podążając za tymi proroczymi ostrzeżeniami papieży, Franciszek ciężko pracuje nad zbudowaniem ogólnoświatowego sojuszu religijnego, aby rozładować konflikty i zbudować przyszłość pokoju i postępu, mającego na celu urzeczywistnienie cywilizacji miłości.

W związku z tym globalne znaczenie ma Dokument o ludzkim braterstwie dla pokoju światowego i współistnienia podpisany w Abu Zabi przez papieża Franciszka oraz wielkiego imama szejka Ahmada el-Tayyeba z kairskiego Uniwersytetu Al-Azhar. Przyłączyło się już do niego wiele osobistości, m.in. była dyrektor generalna UNESCO

Irina Bokowa, rabin senior Kongregacji Żydowskiej w Waszyngtonie M. Bruce Lustig, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego kard. Miguel Angel Ayuso Guixot, sekretarz generalny Muzułmańskiej Rady Starszych Sultan Faisal Al Rumaithi.

Kiedy Franciszek i Ahmad El-Tayyeb podpisali ten dokument, wielu wierzyło, że jest to jedynie umowa między katolikami i muzułmanami, która choć ważna, nadal pozostaje ograniczona do dwustronnych relacji między chrześcijaństwem a sunnickim islamem. W rzeczywistości zachwycają innowacyjny i pogłębiony charakter tego aktu i to, że jest on skierowany do wszystkich kultur i wszystkich religii. Jest on w stanie naznaczyć epokę. W dokumencie skierowano apel do „każdego prawego sumienia, które odrzuca godną pożałowania przemoc i ślepy ekstremizm; apel do tych, którzy cenią wartości tolerancji i braterstwa, promowane i wspierane przez religie”. Wyraża nadzieję, że będzie „świadectwem wspaniałości wiary w Boga, która jednoczy podzielone serca i uwzniośla ludzką duszę”. Ma być „znakiem bliskości między Wschodem a Zachodem, między Północą a Południem oraz między wszystkimi, którzy wierzą, że Bóg nas stworzył, abyśmy się wzajemnie rozumieli, współpracowali ze sobą i żyli jak bracia i siostry, którzy się miłują”. „Na to właśnie mamy nadzieję – podkreślają sygnatariusze dokumentu – i staramy się podążać w celu osiągnięcia powszechnego pokoju, którym wszyscy mogliby się cieszyć w tym życiu”.

Tłum. z j. włoskiego ks. Mariusz Frukacz

Antonio Gaspari
Włoski dziennikarz, watykanista, dyrektor Orbisphera i Frammenti di Pace. Autor wielu książek, m.in. biografii papieża Franciszka Cyklon o imieniu Franciszek, wydanej w Bibliotece Niedzieli.

CZYTAJ DALEJ

Zmarł ks. kan. dr Jan Sambor

2020-07-07 11:48

[ TEMATY ]

ksiądz

śmierć

Beata Pieczykura/Niedziela

ks. Jan Sambor

Kuria Metropolitalna w Częstochowie z przykrością informuje o śmierci ks. kan. dr Jana Sambora.

Śp. ks. Jan Sambor był emerytowanym proboszczem parafii pw. Św. Judy Tadeusza w Częstochowie, wieloletnim wykładowcą Katolickiej Nauki Społecznej oraz Dyrektorem Administracyjnym w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Częstochowskiej, Prorektorem Wyższego Instytutu Teologicznego im. NMP Stolicy Mądrości w Częstochowie.

Miłosierny Boże, spraw, aby Twój sługa, kapłan Jan, którego w ziemskim życiu zaszczyciłeś świętym posłannictwem, radował się wiecznie w niebieskiej chwale. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

CZYTAJ DALEJ

Jak wakacje to tylko z Eucharystią!

2020-07-08 19:30

ks. Łukasz Romańczuk

#wakacyjnemsze

Wakacje trwają w najlepsze. Mimo, że wciąż pojawia się zagrożenie COVID-19, wielu Polaków wybiera się w różne strony naszego pięknego kraju. Jedni nad morze, inni w góry, jeszcze inni na Mazury. W naszej archidiecezji znajduje się wiele pięknych kościołów Pokażmy je, oznaczmy hashtagiem #wakacyjnemsze i dzielmy się naszym wspaniałym rejonem, a także zaprośmy "do nas" na Mszę św. 

#WakacyjneMsze  to inicjatywa, która ma zachęcić do aktywnego uczestnictwa w Eucharystii także podczas wakacji. “Od Pana Boga nie ma wakacji” - często słyszymy z ambon, gdy rozpoczyna się błogi czas odpoczynku. Robiąc zdjęcie, umieszczając je na Facebooku, Instagramie czy Twitterze, nie tylko dajemy świadectwo naszej wiary, ale także zachęcamy innych, aby np.: uczestniczyli w niedzielnej Mszy św. 

Można to zrobić w następujący sposób:

https://twitter.com/kslukromanczuk/status/1280916194548158464


A tak do akcji zachęcał rzecznik Episkopatu Polski, ks. Paweł Rytel-Andrianik:

https://twitter.com/niedziela_pl/status/1279285681576181760



CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

Wspierają nas

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję