Jan Paweł II bullą Totus Tuus Poloniae Populus z 25 marca 1992 r. ustalił nowy podział diecezji i prowincji kościelnych w Polsce. Wśród nowo powołanych znalazła się diecezja sosnowiecka. Minione 21-lecie to czas budowania i jednoczenia diecezji. Każda rocznica, mniejsza czy większa, skłania do wejrzenia w miniony czas. „Oczko” diecezji, czyli 21 lat jej istnienia, przypomina o powstałych nowych parafiach, sanktuariach, szkołach katolickich, wybudowanych świątyniach.

Diecezja sosnowiecka, wydzielona terytorialnie z diecezji częstochowskiej, kieleckiej i krakowskiej, została przydzielona do metropolii częstochowskiej. Na stolicę diecezji wybrano Sosnowiec, a kościołem katedralnym stała się świątynia parafialna pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Patronami diecezji zostali św. Albert Chmielowski oraz św. Rafał Kalinowski. Ojciec Święty na pierwszego biskupa sosnowieckiego mianował ks. Adama Śmigielskiego SDB, inspektora Prowincji Wrocławskiej Salezjanów w Polsce. Po śmierci bp. Adama Śmigielskiego, nowym Pasterzem diecezji sosnowieckiej został ks. prał. Grzegorz Kaszak. Nominacja została ogłoszona 4 lutego 2009 r.

Do ważniejszych wydarzeń w historii naszej diecezji należą prace I Synodu Diecezji Sosnowieckiej, który rozpoczął się 24 marca 2001 r. i trwał do 11 grudnia 2004 r. Do najważniejszych dat należy zaliczyć również wizytę bł. Ojca Świętego Jana Pawła II - 14 czerwca 1999 r. w Sosnowcu, podczas 7. pielgrzymki do ojczyzny. W historię diecezji sosnowieckiej od 1995 r. wpisuje się Festiwal Kolęd i Pastorałek w Będzinie im. ks. prał. Kazimierza Szwarlika, obecnie posiadający rangę festiwalu międzynarodowego. Wśród działań mających na celu pracę z młodzieżą naszej diecezji, na uwagę zasługują organizowane od 2009 r. Spotkania Młodych Diecezji Sosnowieckiej, będące kontynuacją odbywających się od 1993 r. tzw. Forów Młodzieży, które gromadziły w wybranych częściach diecezji tysiące młodych ludzi.

Wydaje się, że podstawowym problemem, przed jakim stoi Kościół sosnowiecki, zaś szczególnie jego prezbiterium, jest dotarcie z wiarą do mieszkańców diecezji, którzy nierzadko tylko z metryki noszą nazwę katolików. Istnieje wielka potrzeba nowej ewangelizacji, i to zarówno w środowiskach miejskich, jak i wiejskich. Wielkim i zarazem bardzo trudnym zadaniem jest również wypracowanie dróg dotarcia do wiernych, którzy stoją z daleka od Kościoła. O potrzebie takiej nowej ewangelizacji świadczą przede wszystkim statystyki dominicantes i comunicantes. W 2010 r. na niedzielną Mszę św. uczęszczało w diecezji sosnowieckiej 28% wiernych, z czego 37% przystępowało do Komunii św. W niektórych dekanatach miejskich liczba dominicantes spadła poniżej 20%; w dekanatach wiejskich osiągała ona poziom 48%.

Kolejnym wielkim wyzwaniem dla naszej diecezji jest nieustannie formacja nowych kapłanów oraz stała formacja duchowieństwa. W obecnej sytuacji społeczno-politycznej świadectwo życia kapłanów staje się coraz żywszym świadectwem życia Kościoła. Przypomnijmy, że duchowieństwo diecezji sosnowieckiej tworzą kapłani wyrośli z trzech tradycji diecezjalnych: częstochowskiej, kieleckiej i krakowskiej. Ideałem byłoby, aby każda z owych tradycji wniosła do życia kapłańskiego, a szerzej, tradycji Kościoła sosnowieckiego to, co najlepsze.